ABD Yüksek Mahkemesi, polis güçlerinin konum verilerine dayanarak yapılan aramalarını sınırlandıran bir karar aldı. 6-3 oylamayla verilen kararda, mahkeme hücresel telefon konum bilgilerine ilişkin makul bir gizlilik beklentisinin bulunduğunu belirtti. Karar sonrasında, polis güçleri teknik şirketlerden konum verisi alabilmek için olası nedene dayalı arama izni almak zorunda kalacak.

Karar Alınan Mahkemenin Gerekçesi

Yüksek Mahkeme Adalet Elena Kagan, bu tür aramaların Anayasanın dördüncü değişikliğinde yer alan keyfi arama yasağını ihlal ettiğini söyledi. Polis, daha önce şu anda uygulanmakta olan coğrafi sınır arama yönteminde, olası neden olmaksızın direkt olarak teknoloji şirketlerine başvurup büyük veri tabanlarından konum bilgisi alabiliyordu. Mahkemenin kararıyla bundan sonra bu tür aramalarda olası nedene dayalı arama izni almak şart koşuldu.

Karar Alındırtan Dava Detayları

Kararın arka planında Virginia eyaletinde gerçekleşen bir banka soygunu yer alıyor. Bir kişi bankadan 195 bin dolar çaldıktan sonra soruşturma durmuştu. Detektifler Google'a coğrafi sınır arama izni vererek, suçun işlendiği saatte bankaya yakın olan cep telefonu kullanıcılarının bilgisini istediler. Google arama kapsamına giren 19 kişiden yalnızca üçünün bilgisini polis güçlerine verdi ve sonuç olarak suçlu bulundu.

Olello Chatrie adındaki şüpheli itiraf etmesine rağmen, avukatları yapılan aramanın Anayasaya aykırı olduğunu savundular. Argümanlarına göre bu tür aramalar, hükümetin "önce ara sonra şüphe geliştir" şeklinde çalışmasına izin veriyordu. Söz konusu coğrafi sınır araması Google'ı milyonlarca kullanıcının verilerini taraması gerektirecek şekilde yoğun bir yük getirmişti.

Devletin Pozisyonu ve Mahkemenin Cevabı

Devlet, konum verilerinin Anayasa tarafından korunmadığını savunarak, insanların telefonlarındaki yerleşik yer izleme ve arka plan uygulama izleme seçeneklerini devre dışı bırakmayarak bu verileri "gönüllü olarak" paylaştıklarını iddia etti. Ancak mahkeme bu argümanı kabul etmedi ve her birey için konum bilgisine ilişkin gizlilik hakkının bulunduğuna hükmetti.

Ne anlama geliyor?

Konum izleme aramaları, bir suçun işlendiği yere belirli bir zaman aralığında yakın olan tüm cep telefonu kullanıcılarının verilerini tarama yöntemidir. Teknoloji şirketleri bu verileri depoladığı için, polis güçleri mahkeme emri olmaksızın doğrudan bu bilgilere erişim talep edebiliyordu. Bu sistem, milyonlarca masum insanın kişisel hareketlerine ilişkin bilgisinin hiçbir şüphe olmaksızın taranmasına yol açıyordu.

Bu karar, şahsi verinin korunması ve polis güçlerinin istediği zaman istediği kişinin izini süremesine yönelik önemli bir sınır çiziyor. Gelecekte polis güçleri, bu tür verilere erişim için mahkemeden izin almadan önce somut delillere dayalı olarak başvurmuş olması gerekecek. Türkiye'de de benzer biçimde kişisel verilerin korunması ve devlet kurumlarının bu verilere erişim alanlarının yasal olarak tanımlanması söz konusu önemli bir konudur.

Karara rağmen geçmiş davalarda bu yöntemle elde edilen bulguların geçerliliğinin ne olacağı henüz belirsizdir. İncelenen dava da hükmün geçmişe dönük uygulanmayacağı bildirilerek şüphelinin cezasında değişikliğe yol açmayacağı açıklanmıştır.