Amerika Birleşik Devletleri'nde Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), federal program ve bazı eyaletlerin yeni sezon Kovid-19 aşılarını temin etme taleplerini beklenmedik bir şekilde erteledi. Bu karar, sonbahar aşı kampanyaları başlamadan önce milyonlarca çocuğun aşıya erişimini belirsizliğe soktu.

Federal programdaki kesinti

Yıllardır uygulanan standart prosedür gereği, eyaletler yeni üretilen mevsimsel Kovid-19 aşılarını federal 'Çocuklar İçin Aşı' (VFC) programı üzerinden ücretsiz olarak sipariş edebiliyordu. Bu program, sigortasız, yetersiz sigortalı, Medicaid kapsamındaki veya Kızılderili kökenli çocuklara ücretsiz aşı desteği sunmaktadır. Kaynaklara göre, ABD'deki çocukların yaklaşık yüz 52'si bu federal programdan yararlanma hakkına sahiptir. Ancak CDC'nin son kararıyla birlikte bu kritik dağıtım kanalı askıya alınmış durumdadır.

Genel aşı alım programı da etkilendi

İngiliz The Guardian gazetesinin aktardığına göre, en az 11 eyalet ve bir ABD toprağı, çocukların ödeme gücünden bağımsız olarak tüm aşıları satın alan 'genel aşı alım programı'na (universal vaccine purchase program) katılıyor. Bu eyaletler, normalde VFC sözleşmeleri üzerinden gerçekleştirilen alımları yaparak çocuklara erişimi genişletmeyi hedefliyordu. CDC'nin dağıtımı geciktirmesi, bu eyaletlerin de aşı planlarını aksatmış görünüyor.

Sağlık Bakanlığı yetkilileri, aşırı doz siparişlerinin önüne geçmek ve dağıtımın uygunluğunu sağlamak amacıyla bu adımları attıklarını belirtiyor. Ancak solunum yolu virüsleri sezonu yaklaşırken bu gecikmenin, özellikle sigortası olmayan çocuklar arasında aşı kapsamını olumsuz etkileyebileceği endişesi taşınıyor.

Ne anlama geliyor?

Amerika'daki aşı dağıtım sistemi, federal düzeydeki ortak alım mekanizmalarına büyük ölçüde bağımlıdır. Bu tür merkezi yapılar, maliyetleri düşürürken tedarik zincirinin kesilmesi durumunda geniş kitlelerin aynı anda aşıya ulaşamamasına yol açabilir. Özellikle sigorta kapsamı dışındaki veya güvencesi düşük aileler, bu tür bürokratik gecikmelerden en çok etkilenen kesimdir. Kullanıcılar açısından bu durum, yerel sağlık otoritelerinin alternatif tedarik kanalları bulana kadar aşı takvimlerinin aksayabileceği anlamına gelir. Sistem, tek bir federal noktadan gelen onaya bağlı kaldığı sürece, bölgesel ihtiyaçların hızla karşılanması zorlaşabilir. Bu olay, merkezi tedarik modellerinin kriz anlarında veya beklenmedik yasal/idari müdahalelerde ne kadar kırılgan olabildiğini somut bir şekilde ortaya koymaktadır. Okuyucu için pratik karşılığı, sağlık politikalarının bireysel tıbbi ihtiyaçlardan önce toplumsal riskleri nasıl şekillendirdiğini göstermesidir.