Avrupa Komisyonu, dijital platformların sorumluluklarını düzenleyen Dijital Hizmetler Yasası (DSA) kapsamında AliExpress şirketine 625 milyon doları aşan rekor bir para cezası kesti. Şirketin, platform üzerinden satılan yasa dışı, güvensiz veya taklit ürünlerle ilgili riskleri azaltmadığı ve gerekli önlemleri almadığı açıklandı.

Yasa Dışı Ürünlerin Yayılımı ve Denetim Eksikliği

Avrupa Komisyonu tarafından yapılan incelemelerde, AliExpress'in taklit ve tehlikeli ürünleri kaldırmak için yeterli personel istihdam etmediği belirlendi. Bazı içerik moderatörlerinin, bir ürünün Avrupa Birliği standartlarına uygun olup olmadığını değerlendirmek için sadece birkaç on saniyelik süreleri olduğu bildirildi. Bu durum, kaldırılması gereken milyonlarca ürünün platformda yeniden görünmesine ve bazılarının bir aydan fazla süre boyunca satışta kalmasına yol açtı.

Sistem Açıkları ve Tavsiye Algoritmaları

Kötü niyetli satıcıların, otomatik kaldırma sistemlerini atlatmak için ürünlerini yanlış kategorilere ekledikleri ve böylece denetimlerden kaçındıkları tespit edildi. Ayrıca, şirketin marka yetkilendirme sisteminin etkisiz olduğu ve yasa dışı satış yapan tüccarlara karşı politika belgelerinde vaat edilen yaptırımların uygulanmadığı ortaya kondu. Komisyon, reklam ve tavsiye sistemlerinin yasa dışı ürünlerin yayılımını artırdığını, hatta bu ürünlerin kullanıcılara önerilerek görünürlüğünün maksimize edildiğini belirtti.

Uyum Süreci ve Diğer Platformlarla Karşılaştırma

Haziran 2025'e kadar platformunu DSA kurallarına uygun hale getirmesi istenen AliExpress, gerekli değişiklikleri yapmadığı için bu ağır cezaya çarptırıldı. Bu rakam, daha önce benzer ihlaller nedeniyle X platformuna kesilen yaklaşık 140 milyon dolarlık ve Temu'ya verilen 225 milyon dolardan fazla cezayı geride bırakıyor. AliExpress ise cezanın orantısız olduğunu belirterek karara itiraz etmeyi planladıklarını açıkladı.

Ne anlama geliyor?

Dijital hizmetler yasası, internet üzerindeki büyük platformların içerik yönetimini ve kullanıcı güvenliğini sağlamak için belirli standartları karşılamasını zorunlu kılan bir düzenleme mekanizmasıdır. Bu sistem, özellikle fiziksel sağlık riskleri taşıyan veya fikri mülkiyet haklarını ihlal eden ürünlerin satışını engelleyecek denetim süreçlerinin kurulmasını gerektirir.

Bu tür denetim mekanizmaları, otomatik filtreleme sistemleri ve insan moderatörlerin koordineli çalışmasıyla yürütülür. Platformların, sadece sayısal verilere dayanmak yerine, ürünlerin gerçekte kullanıcıya ulaştığında oluşturduğu riskleri analiz etmesi beklenir. Denetimlerin yetersiz kalması, tüketici güvenliğini tehlikeye atan ürünlerin yayılmasına neden olur.

Kullanıcılar açısından bu durum, alışveriş yapılan dijital pazar yerlerinde karşılaşılan ürünlerin standartlara uygunluğunun daha sıkı denetlenmesi anlamına gelir. Düzenleyici kurumların yaptırımları, işletmeleri sadece kâr odaklı değil, aynı zamanda güvenlik ve yasallık odaklı bir içerik yönetim stratejisi izlemeye zorlar.