Apple, ABD hükümetinden Çin'in en büyük DRAM üreticisi ChangXin Memory Technologies (CXMT) ile iş yapma konusunda resmi onay almak için yoğun lobbying faaliyetlerine başladı. Ticaret Bakanlığı yetkilileriyle bir aydan fazla süredir görüşmeler yürüten şirket, CXMT'nin ticari yasaklamalar listesine eklenmemesi konusunda güvence istiyor.

Bellekte Şiddetli Kriz, Fiyatları İkiye Katlayan Tedarikçiler

Apple'ın bu hamlesinin arkasında son dönemde yaşadığı ciddi bellek sorunu yatıyor. Şirket, bellek fiyatlarındaki yükselişe yanıt olarak Haziran ayında tüm ürün serisinde fiyat artışına gitti. MacBook Air 13 inç 1.100 dolardan 1.300 dolara, MacBook Pro 16 inç 2.500 dolardan 3 bin dolara, Vision Pro ise 500 dolar arttırılarak satışa sunuldu. Bu fiyat hareketinin ardından Apple hissesi tek günde yüzde 6'dan fazla düştü.

Bellekte yaşanan bu krizin temelinde Samsung, SK Hynix ve Micron gibi başlıca üreticilerin üretim kapasitelerini yapay zeka veri merkezleri için yüksek bant genişlikli belleğe yönlendirmesi yatıyor. Belleklerin son üç çeyrekte fiyatının dört katına çıkması, Apple gibi büyük teknoloji şirketlerini alternatif tedarikçi arayışına itti.

CXMT: Ucuz Ancak Politik Açıdan Riskli Alternatif

CXMT, Apple'ın bu açmazında çözüm kapısı görünse de, Pentagon'un Çin askeri bağlantıları olan şirketler listesinde bulunması işi karmaşık hale getiriyor. Şirket halihazırda askeri sektör kısıtlaması taşıyan 1260H listesinde yer alıyor; ancak bu, özel sektör şirketlerinin ticari işlemler yapmasını doğrudan yasaklamıyor. Ticaret Bakanlığı'nın daha sıkı Entity List'ine alınması durumunda ise Apple'ın CXMT ile çalışabilmesi için resmi lisans alması gerekir.

CXMT, DDR5 belleği Corsair gibi batılı markalara Samsung, SK Hynix ve Micron'dan daha düşük fiyatlara sunarak pazar açmayı başarmış durumda. Ancak Pentagon listesindeki konumu, Apple gibi yüksek profilli bir şirketin tedarikçi seçimi açısından ciddi politik risk oluşturuyor.

Belirsizlik ve Uzun Vadeli Tedarik Sorunu

Apple'ın arama yaptığı onay, bir kez ticari anlaşma kurulduktan sonra uygulanabilecek ani bir yasal değişiklikten korunmak amacına dayanıyor. 1260H listesinin yakın tarihte çeşitli değişikliklere uğraması, şirketin endişelerini haklı kılıyor. Pentagon, şubat ayında hem CXMT hem de YMTC'yi listeden çıkarmış, ancak Kongre'deki çin-karşıtı söylemlerin ardından bu kararı geri almıştır. Haziran güncellemesiyle ise liste 188 kuruluşa genişletilerek Alibaba, Baidu ve BYD gibi firmalar da eklenmiştir.

Ne anlama geliyor?

Yüksek bant genişlikli bellek, yapay zeka uygulamalarının hızlı veri işlemesi ve modellerin eğitimi için kritik bir bileşendir. Son yıllarda bu teknolojiye yoğun talep, geleneksel bellekteki darlığı ortaya çıkarmıştır. Veri merkezi operatörleri, makine öğrenmesi modellerini çalıştırmak için gerekli işlemci gücünü desteklemek amacıyla bu tür belleği tercih ediyor.

Bu durum, ticaret ve teknoloji alanında hükümetler arasındaki jeopolitik gerginliği yansıtmaktadır. Bir tarafta şirketlerin kârlılığını ve ürün fiyatlarını kontrol edebilmesi için tedarik zincirine ihtiyacı vardır; diğer tarafta ise savunma ve ulusal güvenlik kaygıları ticari ilişkilerin sınırını belirlemektedir. Özel şirketler ve hükümetler arasındaki bu dengeleme çabaları, küresel teknoloji pazarında artan belirsizlik yarattığı için, kurumlar uzun vadeli planlama yaparken düzenleme risklerini de hesaba katmak zorunda kalmaktadır.