Batı Avrupa'da etkili olan tehlikeli sıcak hava dalgaları, sadece fiziksel sağlığı değil, aynı zamanda zihinsel süreçleri de ciddi şekilde etkiliyor. Birleşik Krallık'ta Haziran ayı için kaydedilen 36.1 derece ile kırılan sıcaklık rekoru, aşırı sıcakların beyin üzerindeki olumsuz etkilerini yeniden gündeme taşıdı.

Bilişsel Yeteneklerde Kayda Değer Azalma

Liverpool Hope Üniversitesi'nden bilişsel psikolog Catherine Thompson tarafından yürütülen çalışmalarda, yoğun ısıya maruz kalmanın odaklanma ve dikkat kontrolü üzerinde zorluklar yarattığı gözlemlendi. İtfaiyeciler üzerinde yapılan testlerde, sadece 15 dakikalık yoğun ısıya maruz kalmanın ardından bilişsel becerilerin zayıfladığı, ancak yaklaşık 20 dakikalık soğuma sürecinden sonra bu yetilerin normale döndüğü belirlendi.

Ruh Sağlığı ve Hastane Başvurularındaki Artış

Oxford Üniversitesi'nden Emma Lawrance ve ekibinin 2023 yılında yayımlanan araştırması, sıcak hava dalgaları sırasında ruhsal bozuklukları olan kişilerin hastaneye yatış oranlarında yüzde 9.7'lik bir artış olduğunu ortaya koydu. Hartford HealthCare bünyesindeki Heat-Mind Lab direktörü Joshua Wortzel ise sıcaklıklar bölge ortalamalarının üzerine çıktığında zihinsel sağlık sonuçlarının kötüleştiğini ifade etti.

Araştırmalar, özellikle şizofreni hastalarının Kanada'da 2021 yılında yaşanan rekor sıcaklıklar sırasında hayatını kaybetme riskinin diğer insanlara oranla üç kat daha fazla olduğunu gösterdi. Bilim insanları, çocukların ve ruhsal rahatsızlığı olan kişilerin bu süreçte çok daha savunmasız olduğunu vurguluyor.

Ne anlama geliyor?

Vücut ısısı yükseldiğinde, iç organların ve sinir sisteminin dengesini koruma mekanizmaları zorlanır. Beynin sağlıklı çalışabilmesi için belirli bir ısı aralığında kalması gerekir; bu denge bozulduğunda dikkat dağınıklığı, karar verme mekanizmalarında yavaşlama ve zihinsel bulanıklık gibi durumlar ortaya çıkar. Fiziksel stres, doğrudan bilişsel performansı düşürerek odaklanma kapasitesini kısıtlar.

Bazı bireylerde mevcut olan kimyasal dengesizlikler veya kullanılan ilaçlar, vücudun ısıyı düzenleme yeteneğini zayıflatabilir. Bu durum, yüksek sıcaklıklarda fiziksel ve zihinsel tepkilerin daha şiddetli olmasına yol açar. Sonuç olarak, dış ortam sıcaklığındaki artış, beynin işlemleme hızını etkileyerek çevresel uyaranlara verilen tepkileri değiştirebilir ve duygu durumunda istikrarsızlıklar yaratabilir.