Hollanda merkezli çip üretim makineleri üreticisi ASML, yaklaşık 700 milyar dolarlık pazar değeri ile Avrupa'nın en değerli borsaya kayıtlı şirketi haline geldi. Analistler, yapay zeka talebinin getirdiği güçlü sipariş hacmi sayesinde şirketin Avrupa'nın ilk trilyon dolarlık şirketi olma potansiyelini tartışmaya başladı.

Sipariş Defteri ve Üretim Hızı Rekorlar Kırıyor

ASML'nin başarısının temelinde yapay zekanın çip üretimine olan talebi yatıyor. Şirket, her bir makinenin üretim süresini yaklaşık 22 haftadan 15-16 haftaya düşürmeyi başardı. Ayrıca, gelecek yıl ekstrem ultraviyole sistemlerin yıllık üretimini yüzde 30 civarında artırmayı ve daha ucuz derin ultraviyole makineleri de benzer oranda yükselteceğini planlıyor.

Şirket, 2026 yılı satış tahminini iki kez yükseltmiş durumda ve 2027 için hemen hemen tamamen dolu sipariş defteri bulunuyor. İkinci çeyrek sonuçları net satışlar 9,3 milyar euro, net gelir 2,9 milyar euro ile yüzde 54 brüt marjını gösterdi.

Küresel Çip Üretiminde Tekel Konumunu Güçlendiriyor

ASML'nin pazar gücünün anahtarı, ekstrem ultraviyole litografi makineleri üretiminde dünya çapında tek oyuncu olması. Bu yıl Intel, bu teknoloji ile yapılan ilk yüksek hacimli ticari çipleri piyasaya sürdü. En yeni High-NA versiyonu, yaklaşık 400 milyon dolarlık değeri ile standart bir sistemi iki katı fiyata maloluyor.

Ancak, Çin'den gelen satışlar bu yıl toplam satışların yüzde 20'si civarında kalmış; iki yıl önceki yüzde 50'lik seviyeden keskin bir düşüş yaşandı. Bu düşüş, ihracat denetimleri nedeniyle meydana geldi ve önerilen ABD yasası bu kanalı daha da daraltabilir.

Ne anlama geliyor?

Yapay zeka uygulamalarının hızlı gelişimi, en gelişmiş bilgisayar çiplerinin üretimine olan talebini önemli ölçüde artırdı. Bu çipler, makine öğrenmesi ve büyük dil modellerinin çalışması için gerekli hesaplama gücünü sağlayan işlemciler. Çip üreticileri bu yüksek talebe cevap vermek için yatırımlarını hızlandırdı ve bu da litografi makinelerine olan siparişleri rekor seviyelere çıkardı.

Litografi teknolojisi, silikon wafer üzerine devre kalıpları yazdığı için çip üretiminin en kritik aşamasıdır. Daha küçük boyutlu transistörlerin üretilmesine imkan tanıyan gelişmiş litografi sistemleri, yapay zeka çiplerine gerekli yüksek performansı sağlar. Talepteki bu artış, makinelerin daha hızlı üretilmesini ve teslim sürelerinin kısaltılmasını gerektirmiştir.

Teknoloji sektöründe, belirli ürün veya hizmetlerin üretiminde tek bir şirketin tekel konumunda olması, o şirketin fiyatlandırma gücünü ve kârlılığını doğrudan etkiler. Küresel çip üretimi artık yapay zeka ve ileri hesaplama uygulamalarının merkezinde yer aldığından, bu sektörün temel ekipman sağlayıcıları da buna paralel olarak değer kazanır.