Anayasa Mahkemesi, evlenen kadınların nüfus kayıtlarının eşlerinin hanesine taşınmasına ilişkin düzenleme hakkında verdiği kararı açıkladı. Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, söz konusu uygulamanın iptal talebi oy çokluğuyla reddedildi.

Nüfus Hizmetleri Kanunu'ndaki Tartışmalı Madde

Süreç, İstanbul 14. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun 23. maddesindeki bir düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğu iddiasıyla AYM'ye başvurmasıyla başladı. Söz konusu madde; evlenen kadının kaydının kocasının hanesine taşındığını, eşi ölen kadının ise yeniden evlenene kadar ölen kocasının kütüğünde kaldığını, dilerse babasının kütüğüne dönebileceğini öngörüyordu.

AYM'nin Red Gerekçesi ve Karşı Görüşler

Anayasa Mahkemesi, nüfus kütüğünün idari bir teknik kayıt sistemi olduğunu belirterek, bu durumun kadının hukuki statüsüne veya somut menfaatlerine doğrudan bir etkisi olmadığını savundu. Kararda, düzenlemenin hukuk devleti ve eşitlik ilkelerine aykırı olmadığı ifade edildi.

Ancak mahkemenin 5 üyesi bu karara karşı çıktı. Karşı oy kullanan üyeler, kadının bağımsız bir birey yerine erkek eşin hanesine bağlı bir unsur olarak konumlandırılmasının insan onuru ve eşitlik ilkeleriyle bağdaşmadığını, ayrıca uluslararası insan hakları standartlarıyla uyuşmadığını belirterek düzenlemenin iptali gerektiğini savundu.

Ne anlama geliyor?

Nüfus kayıt sistemleri, devletlerin vatandaşlık bilgilerini, aile bağlarını ve demografik verileri takip etmek için kullandığı resmi kayıt mekanizmalarıdır. Bu sistemler üzerinden kişilerin medeni durumları ve soy ağaçları dijital ortamda takip edilir.

Söz konusu mekanizmanın işleyişi, kayıtların hangi ana kalem üzerinden gruplandırılacağıyla ilgilidir. Bazı sistemlerde kayıtlar bireysel bazlı yürütülürken, bazılarında aile birimi esas alınır. Kayıtların taşıma işlemi, idari takip kolaylığı sağlamak amacıyla yapılan bir veri transferi sürecidir.

Kullanıcı açısından bu durum, resmi belgelerin düzenlenmesi ve aile kütüklerinin oluşturulması aşamasındaki prosedürleri belirler. Kayıtların kimin üzerinden yürütüldüğü, idari süreçlerdeki gruplandırma biçimini doğrudan etkiler.