Kanada'daki orman yangınlarından kaynaklanan duman, 2026 Dünya Kupası Finali'nin oynanacağı New York yakınlarında hava kalitesini tehdit ediyor. Pazar günü Argentina ile İspanya arasında oynanacak maçta, hava kirliliği oyunculara ve seyircilere ciddi sağlık riskleri oluşturabilir.

Hava Kirliliğinin Mevcut Durumu

Kanada'daki orman yangınlarından yayılan duman, Amerika Birleşik Devletleri'nin Orta ve Doğu Kıyısı'nı kaplamış durumda. Bölgedeki bir düzineden fazla eyalet bu dumandan etkilenirken, en ağır hasar gören şehirlerde hava kalitesi tehlikeli seviyelere ulaşmıştır. New York'ta hava kalitesi göstergesi hafta boyunca "sağlıksız" ve "çok sağlıksız" seviyelere çıkmış, eyalet yetkilileri mümkünse dışarı çıkmaktan kaçınılmasını tavsiye etmiştir. Cuma sabahında stadyum yakınlarında hava kalitesi hâlâ sağlıksız aralıkta bulunmakta olup, Pazar günündeki maçtan önce "orta" seviyeye iyileşmesi beklenmektedir. Ancak duman desenleri değişebileceğinden, bu tahmin kesin olmayabilir.

Sağlık Riskleri ve FIFA'nın Hazırlığı

Açık hava stadyumunun kapatılması mümkün olmadığından, maçta yer alan oyuncular ve seyirciler dumanla karşı karşıya kalacak ve boğaz yanması, öksürük ve baş ağrısı gibi semptomlar yaşayabilir. Bu durum özellikle çocuklar, yaşlı kişiler ve astım gibi solunum hastalıkları olan bireyler için tehlikeli hale gelebilir. Yüksek performanslı atletler antrenman sırasında akciğerlerinden çok hava geçirdiği için, dışarıda hazırlık yapmak sağlık açısından riskli olabilir. Örneğin, İspanya takımı perşembe günü New Jersey'de açık havada antrenman yaptığında tehlikeli hava kalitesiyle karşılaşmıştır.

FIFA, duman ile ilgili hiçbir acil durum planı hazırlamış görünmemektedir. Kuruluş geçen ay yayınladığı bildiride aşırı sıcaklarla başa çıkmak için su molalarının zorunlu hale getirilmesi gibi geniş kapsamlı protokollerden bahsetse de, hava kalitesinden söz etmemiştir. FIFA ve New York Şehir Sağlık Departmanı, yorum isteklerine henüz cevap vermemiştir.

Diğer Spor Organizasyonlarının Farklı Yaklaşımı

Buna karşın, diğer spor ligleri hava kalitesi uyarılarına bağlı olarak standardize düzeltmeler uygulamaktadır. Kadın Futbol Ligi örneğin New York'taki maçında ek su molası eklemişken, hava kalitesi endeksi 101'e ulaştığında (hassas gruplar için sağlıksız) su molası eklenmekte, 200'ü aştığında (çok sağlıksız) maç iptal veya ertelenmektedir. Bu hafta Major League Baseball Philadelphia'da bir maçı, Major League Soccer ise Chicago'da bir maçı duman nedeniyle iptal etmiş veya ertelemiştir.

FIFA'nın Hazırlıksızlığı

Dünya Kupası'nın beşinci ve son haftasında, maçlar yangın eğilimi yüksek birçok bölgede oynanmıştır. Bugüne kadar FIFA'nın havada sakinlik olacağına yönelik tahmini tutmuş olsa da, spor ve eğlence yönetimi profesörleri bu hazırlıksızlığı eleştirmektedir. Bölüm uzmanlarına göre en yoğun kirliliğin Dünya Kupası Finali'nden önce dağılması olası görünmektedir, ancak bu FIFA'nın önceden hazır olması gerektiğini haklı çıkarmaz.

Ne anlama geliyor?

Orman yangınlarından kaynaklanan hava kirliliği, iklim değişikliğinin spor etkinlikleri üzerine doğrudan etkisini gösteren somut bir örnek teşkil etmektedir. Duman tabakaları başlı başına fiziksel performansı düşürebilir; özellikle yüksek yoğunluklu antrenman sırasında akciğerlerinden çok hava geçiren sporculuların maruz kalması ciddi sağlık komplikasyonlarına yol açabilir. Hava kalitesi endeksi, kirlilik seviyesini ölçen ve sağlık riskleri belirleyen bir araçtır; belirli eşiklerde zayıf sağlık durumuna sahip insanlar, çocuklar ve yaşlı kişiler ciddi belirtiler gösterebilir.

Uluslararası spor organizasyonları, dış mekan etkinlikleri düzenlerken hava kalitesi gibi iklimsel tehlikelere karşı protokol geliştirmeye başlamıştır. Çünkü süreç içinde bu tür riskler daha sık karşılaşılacak bir sorun haline gelmektedir. Basit bir düzenlemeden (su molası eklemek) maç iptal etmeye kadar uzanan ölçekli adımlar, spor organizasyonlarının oyuncu ve seyirci sağlığını korumak için alması gereken tedbirlerdir. Türkiye'de de toplu spor etkinlikleri sırasında hava kalitesi izlenmekte ve şiddetli kirliliğin varlığında benzer düzenlemeler uygulanmaktadır.