ABD genelinde otopark ve sokak güvenliği sistemlerinde kullanılan Flock Safety'nin yapay zeka destekli plaka tarama kameralarına karşı giderek artan bir tepki ve fiziksel müdahale hareketi yaşanıyor. Los Angeles Polis Departmanı (LAPD) öncü adımla üç yıllık kontratını bitireceğini açıkladı ve benzer kararlar ülke çapında diğer yerel yönetimlerden geliyor.

Gözetim Araçlarına Karşı Organize Hareket

Gizlilik savunucuları ve sivil haklar örgütleri, bu tür otomatik plaka okuma sistemlerinin kamu gözetimi aracı olduğu ve hükümet kurumlarına sınırlı denetimle veri erişimi sağladığı konusunda uyarıyor. Elektronik Sınır Vakfı (EFF) ve Amerikan Hukuk Sendikası (ACLU) gibi kuruluşlar, bu kameraların potansiyel istismarlar için geniş bir olanak sunduğunu belirtmişti.

Aktivistler ise beklemek yerine doğrudan harekete geçmeye başladı. Açık kaynaklı deflock.org sitesinden yararlanan gözetim karşıtları, metal kesici ve yeşil lazerler kullanarak kamera direkleri ve sensörleri hedef almaya başladılar. Bu siteleri 116,000'den fazla ALPR'ı haritalandırmış durumda.

Dijital Çağın Direniş Toplulukları

Sosyal medyada paylaşılan bu müdahaleler viral hale gelirken, muhalif aktivistler Reddit'te 437.000 üyeli bir topluluk haline geldiler. r/FlockSurveillance subredditi, kırılan kameralarla ilgili video ve stratejileri paylaşmanın yanı sıra, tutuklanmış eylemciler için savunma fonu toplamaya da aracılık ediyor. Flock CEO'su Garrett Langley, bu hareketi Kasım 2025'te Forbes'e verdiği röportajda 'terör örgütü' olarak nitelendirdi ve 'ana motivasyonlarının kaos' olduğunu ileri sürdü.

Ne anlama geliyor?

Otomatik plaka okuma sistemleri, bir araçın lisans plakasını tarayarak ve merkezi veri tabanlarıyla eşleştirerek aranan araçları tanımlamak için tasarlanmış teknoloji. Polis ve yerel yönetimler bu sistemleri trafik kontrolü ve suç önleme amacıyla kullanır. Ancak bu teknoloji çoğu zaman aşırı gözetim endişelerini de beraberinde getiriyor çünkü gündelik şehir hareketliliğinin kapsamlı kayıtları oluşturabilir.

Kamu gözetim sistemlerine karşı fiziksel direniş, teknoloji tarihinde yeni değildir. Ancak internet çağında bu muhalefet, sosyal medya ve merkezi olmayan çevrimiçi platformlar sayesinde daha organize ve görünür bir şekilde örgütlenebiliyor. Bireysel vandalizm eylemlerinin geniş takipçi topluluklarına dönüşmesi, teknoloji politikası konusunda geleneksel siyasi kanalları atlaması anlamına geliyor. Türkiye'de benzer kameralar bazı şehirlerde kademeli olarak kullanılmaya başlanmış olsa da, bu ölçekte organize bir muhalefet henüz görülmemiş durumdadır. Böyle sistemlerin kullanımı ve denetimi konusunda toplumsal diyalog eksikliği, gelecekte benzer tartışmaların ortaya çıkmasını sağlayabilir.