Güneş aktivitesi kaynaklı manyetik fırtınalar, elektrik şebekeleri, uyduları ve iletişim sistemlerini tehdit ediyor. 1989'da Kanada'nın Quebec bölgesinde yaşanan ve altı milyon insanı dokuz saat boyunca karanlıkta bırakan olay, bu riski açık şekilde ortaya koymaktadır.

Güneş Fırtınaları Nasıl Oluşuyor ve Etkileri Nedir?

Güneş'in rotasyonu manyetik alanları büküp kenetliyor ve bu alan çözüldüğünde enerji ve plazma patlaması meydana geliyor. Bu olaylar üç tür fırtınaya neden oluyor: ışık ve radyasyon patlaması olan solar flares, yüklü parçacıkların yer yarattığı radyasyon fırtınaları ve dev plazma bulutları olan koronal kütle atışları. Her biri Dünya'nın manyetik alanını bozarak şebeke kopması, iletişim kesintileri ve hatta internet altyapısı sorunlarına yol açabiliyor.

Elektrik Şebekeleri En Büyük Risk Altında

Güneş fırtınalarından kaynaklanan manyetik akımlar elektrik dönüştürücülerini aşırı ısıtarak, röleleri ve sensörleri hasar görerek şebeke çökmesine neden olabiliyor. Üretimi zor ve maliyetli olan transformatörleri değiştirmek yıllar sürebiliyor. Risk coğrafi olarak farklılık gösteriyor; özellikle kutup bölgeleri ve 55 ile 70 derece arası enlemlerdeki bölgeler daha savunmasız konumdadır. Yapay zeka endüstrisi gibi elektrik yoğun sektörler için bu tehdit giderek daha ciddi hal almaktadır.

Uyduların Donanımı ve Yazılımı Tehlikede

Güneş radyasyon fırtınaları, uyduların bilgisayar çiplerini vurarak programlama kodunu oluşturan ikili sayıları değiştirebiliyor ve çalışmayı durduramazlı anomalilere yol açabiliyor. Koronal kütle atışları ise atmosferi ısıtıp genişleterek uyduların hızını düşürmesine ve 2.000 feet'e kadar yükseklik kaybetmesine neden olabiliyor. 2022'de yaşanan bir güneş fırtınası SpaceX'in 38 internetini uydu yörüngeden çıkardı. 2003 Ekim ayında ise yarısında dünyadaki uydular arızalandı ve kuzey Amerika-Asya uçuşları durduruldu, uydu harita ve GPS sistemleri bozuldu.