Maryland Üniversitesi'nden fizikçi Timothy Koeth ve ekibinin Proceedings of the National Academy of Sciences Nexus dergisinde yayımladığı makale, dönemin önde gelen fizikçisi Werner Heisenberg'in projenin başarısızlık nedenini yanlış aktardığını ortaya koyuyor. Araştırmacılar, Heisenberg'in kritik kütleye ulaşmak için sadece biraz daha uranyuma ihtiyaç duyduğunu iddia etmesine rağmen, aslında kullanılan tasarım için yeterli uranyum ve ağır su stoklarının hiç bulunmadığını hesaplamalarla kanıtladı.
Uranyum küplerinin gizemli geçmişi
Bu araştırmanın temelleri 2013 yılında atıldı; Koeth, bir arkadaşından hediye olarak aldığı gizemli ağır metal küpün, Alman bilim insanlarının Haigerloch'ta kurmaya çalıştığı başarısız reaktörden kaldığını anladı. Bugün bilinen yalnızca 14 adet bu tür uranyum küpü mevcut olup, bunların büyük bölümü ABD'de çeşitli üniversitelerde ve müzelerde saklanıyor. Smithsonian Enstitüsü ve Harvard Üniversitesi gibi kurumların arşivlerinde de bu tarihi parçalara rastlanıyor. Koeth ve o dönemdeki doktora öğrencisi Miriam Hiebert, bu küplerin izini sürerek Amerika Birleşik Devletleri genelinde on adet örnek tespit etti.
B8 reaktörü ve savaşın son günleri
Manhattan Projesi'nin arkasındaki temel motivasyon, Nazi Almanya'sının müttefiklerden önce nükleer silaha sahip olma korkusuydu. Ancak Alman bilim insanları, sınırlı kaynaklar üzerindeki şiddetli rekabet, kişisel çekişmeler ve etkisiz bilimsel yönetim nedeniyle önemli gecikmeler yaşadı. Berlin, Gottow ve Leipzig merkezli üç ayrı gruba ayrılan bilim insanları arasında koordinasyon eksikliği hissedildi. 1944 kışında müttefik kuvvetlerin ilerlemesiyle Heisenberg, ekibini Haigerloch'taki bir kale altındaki mağaraya taşıdı ve burada B8 reaktörünü kurdu. 664 uranyum küpünden oluşan ve ağır su tankına batırılan bu yapı, radyasyon sızıntısını önlemek için grafit ile korunuyordu.
Müttefiklerin yaklaştığı dönemde, Manhattan Projesi lideri Yarbay General Leslie Groves, Almanya'nın bilimsel araştırmalarına dair bilgi ve malzeme toplamak amacıyla 'Alsos' adlı gizli bir operasyon başlattı. Heisenberg, müttefik kuvvetleri yakalayınca B8 deneyini parçaladı, uranyum küplerini bir tarlaya gömdü ve önemli belgeleri bir tuvalet çukuruna sakladı. Heisenberg, sırt çantasında birkaç küp taşıyarak bisikletle kaçmayı başardı. Yapılan yeni hesaplamalar, Alman ekibinin o dönemde kritik bir nükleer reaksiyona ulaşmak için gerekli maddi koşulları bir araya getiremediğini kesin olarak gösteriyor.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.