NASA'nın Swift gama ışını teleskobunu kurtarmak amacıyla fırlatılan ticari Link uydusu, yörüngede ciddi kontrol sorunları yaşamaya başladı. Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen araçta meydana gelen arızalar nedeniyle uzay aracının kontrolsüzce döndüğü ve iletişimde kesintiler yaşandığı açıklandı.

Kontrol sistemlerinde kritik arızalar tespit edildi

NASA tarafından yapılan açıklamaya göre, Link uydusunda bulunan üç adet reaksiyon tekerleğinden ikisinin şu an çalışmadığı belirlendi. Ayrıca aracın hassas manevralar için kullandığı soğuk gaz itici sisteminde de işlev kaybı yaşandığı bildirildi. Bu durum, uzay aracının yönelim kontrolünü kaybetmesine ve yörüngede dönmesine yol açtı.

Kurtarma operasyonunun detayları ve riskler

3 Temmuz tarihinde Northrop Grumman Pegasus XL roketiyle fırlatılan Link uydusu, kendi itiş sistemine sahip olmayan ve yörüngesi hızla alçalan 22 yıllık Swift teleskobuna kenetlenerek onu daha yüksek bir yörüngeye taşımayı hedefliyor. NASA, bu kurtarma hizmeti için Katalyst şirketine 30 milyon dolar ödüyor. Eğer operasyon başarılı olmazsa, Swift teleskobunun önümüzdeki birkaç ay içinde atmosfere girerek yanarak yok olması bekleniyor.

Elektrikli iticilerle stabilize etme çabası

Link uydusunun xenon yakıtlı elektrikli iticileri, normalde yörünge yükseltmek için tasarlanmıştı. Ancak kontrol sistemindeki arızalar nedeniyle operatörler, bu iticileri aracın yönelimini stabilize etmek için kullanmaya çalışıyor. NASA, projenin ticari uydu servis endüstrisini test eden bir teknoloji gösterimi olduğunu ve denemenin yapılmış olmasının bile programatik açıdan bir başarı olduğunu belirtiyor.

Ne anlama geliyor?

Uzay araçlarının yönelimini sağlamak, güneş panellerinin güneşe veya antenlerin dünyaya doğru bakması için kritiktir. Bu işlem için kullanılan mekanizmalar, dönme momentumunu yöneterek aracın sabit kalmasını veya belirli bir yöne dönmesini sağlar. Bu sistemler bozulduğunda araç kendi ekseni etrafında dönmeye başlar, bu da enerji üretimini ve yer istasyonlarıyla olan veri akışını kesintiye uğratır.

Yörüngedeki bir nesneyi yakalayıp yukarı taşımak, yüksek hassasiyetli itiş sistemleri ve mekanik kollar gerektiren karmaşık bir süreçtir. Bu tür servis hizmetleri, ömrünü tamamlayan veya arızalanan pahalı donanımların çöpe gitmesini önleyerek uzay kirliliğini azaltmayı ve bilimsel veri akışını sürdürmeyi amaçlar. Bu yöntem sayesinde, yeni bir araç fırlatmak yerine mevcut donanımların ömrü uzatılmış olur.