İçeriğe geç

MertNews uygulaması Google Play'de! Son dakika, video, döviz & altın — tek dokunuşla.

İndir
BilimÇevre

Kaya Aşınması İklimi Nasıl Etkiliyor: 183 Milyon Yıl Öncesinden Ders

Oxford Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, kayaların aşınması sırasında serbest bırakılan organik karbonun küresel ısınmayı nasıl hızlandırabileceğini ortaya koydu.

Yapay zekâ desteğiyle derlendi · Kaynak: Ars TechnicaBu haber nasıl hazırlandı?
Üretim
Bu metin, Ars Technica kaynaklı haberden yapay zekâ destekli araçlarla Türkçeye uyarlandı ve düzenlendi.
Kontrol
Bu haber için kayıtlı bir editör kontrolü bulunmuyor. Yayın ilkelerimiz ve nihai sorumluluk yayın kuruluna aittir.
Zaman
Yayın 26 Haziran 2026, 21:00 · Güncelleme 18 Temmuz 2026, 22:46
Kaya Aşınması İklimi Nasıl Etkiliyor: 183 Milyon Yıl Öncesinden Ders
Görsel: Ars Technica

Araştıma ekibi, 183 milyon yıl önce Jura döneminin başında yaşanan volkanik bir ısınma olayını inceliyerek, kaya aşınmasının iklim üzerindeki çift taraflı etkisini anlamaya çalıştı.

Antik Bir İklim Kriziyle Laboratuvar

Toarcian Okyanus Anoksik Olayı olarak bilinen bu antik iklim değişikliği, büyük oranda Güney Afrika ve Antarktika'daki masif volkanik patlamalardan kaynaklandı. Dönemin dünyasında 6 ila 7 derecelik bir küresel ısınma meydana geldi ve bu olay deniz yaşamında ve kara sahibi canlılarda toplu yok oluşlara neden oldu. Araştırma ekibi, bu tarihsel olayın iklim mekanizmalarını anlama konusunda mükemmel bir çalışma alanı sunduğunu belirtti.

Renyum İzotoplarıyla Aşınma Ölçümü

Stow ve meslektaşları, organik karbonun ne kadar aşındığını ölçmek için deniz tabanı tortularından çıkarılan renyum elementinin izotoplarını kullandı. Bu yönteme göre, renyum organik maddeyle kimyasal olarak bağlanır; toprak erozyonu sırasında açığa çıkan organik karbon atmosfere karbondioksit olarak salınırken, renyum nehirler aracılığıyla denize taşınır ve yeni deniz tabanı tortularına entegre olur. İzotop oranındaki değişiklikler, antik organik karbon aşınmasının yoğunluğunu gösterir. Araştırmacılar, 1960'larda Galler'de sondaj yapılarak elde edilen 1.300 metrelik bir kaya çekirdeğini incelediler.

Modern İklim Değişikliğine Uygulanabilirlik

Bulguya göre, organik karbonun aşınması Toarcian olayında iklim ısınmasını hızlandırırken, aynı sürecin günümüz iklim değişikliğinde de rol oynayabileceği gösterildi. Ancak araştırmacılar, antik çağın bugüne ne kadar doğrudan uygulanabileceğinin belirsiz olduğunu da vurgularken, jeolojik geçmiş ile modern iklim sistemleri arasındaki paralelliklerin iklim bilimini zenginleştirdiğini belirtiyorlar.

Kaynak ve bağlam

Bu haber Ars Technica kaynaklı habere dayanmaktadır.

  • Iklim Degişikliği
  • Jeoloji
  • Karbon Döngüsü
  • Toarcian Olayı
  • Organik Karbon
  • Oxford Üniversitesi

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Sıradaki · Bilim

New Glenn'in Patlaması Sonrası Uzay Sektörü Ne Bekliyor?

Blue Origin'in New Glenn roketinin Florida'daki fırlatma rampasında patlaması, tarihi bir uzay limanında kaydedilen en büyük roket kazalarından biri oldu. Patlama sonucunda roketin tek fırlatma üssü hasar gördü ve şirketin yeniden fırlatış planları belirsizleşti.

1 dk okuma