Oxford Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen yeni bir çalışma, kayaların aşınması sırasında serbest bırakılan organik karbonun küresel ısınmayı nasıl hızlandırabileceğini ortaya koydu. Araştıma ekibi, 183 milyon yıl önce Jura döneminin başında yaşanan volkanik bir ısınma olayını inceliyerek, kaya aşınmasının iklim üzerindeki çift taraflı etkisini anlamaya çalıştı.

Antik Bir İklim Kriziyle Laboratuvar

Toarcian Okyanus Anoksik Olayı olarak bilinen bu antik iklim değişikliği, büyük oranda Güney Afrika ve Antarktika'daki masif volkanik patlamalardan kaynaklandı. Dönemin dünyasında 6 ila 7 derecelik bir küresel ısınma meydana geldi ve bu olay deniz yaşamında ve kara sahibi canlılarda toplu yok oluşlara neden oldu. Araştırma ekibi, bu tarihsel olayın iklim mekanizmalarını anlama konusunda mükemmel bir çalışma alanı sunduğunu belirtti.

Renyum İzotoplarıyla Aşınma Ölçümü

Stow ve meslektaşları, organik karbonun ne kadar aşındığını ölçmek için deniz tabanı tortularından çıkarılan renyum elementinin izotoplarını kullandı. Bu yönteme göre, renyum organik maddeyle kimyasal olarak bağlanır; toprak erozyonu sırasında açığa çıkan organik karbon atmosfere karbondioksit olarak salınırken, renyum nehirler aracılığıyla denize taşınır ve yeni deniz tabanı tortularına entegre olur. İzotop oranındaki değişiklikler, antik organik karbon aşınmasının yoğunluğunu gösterir. Araştırmacılar, 1960'larda Galler'de sondaj yapılarak elde edilen 1.300 metrelik bir kaya çekirdeğini incelediler.

Modern İklim Değişikliğine Uygulanabilirlik

Bulguya göre, organik karbonun aşınması Toarcian olayında iklim ısınmasını hızlandırırken, aynı sürecin günümüz iklim değişikliğinde de rol oynayabileceği gösterildi. Ancak araştırmacılar, antik çağın bugüne ne kadar doğrudan uygulanabileceğinin belirsiz olduğunu da vurgularken, jeolojik geçmiş ile modern iklim sistemleri arasındaki paralelliklerin iklim bilimini zenginleştirdiğini belirtiyorlar.

Ne anlama geliyor?

Kaya aşınması, jeolojik zaman ölçeğinde iklimi düzenleyen doğal bir süreçtir. Kayaların hava ve su etkisiyle parçalanması sırasında, yüzeyde atmosferdeki karbondioksidi çeken kimyasal tepkimeler gerçekleşir. Bu mekanizma, uzun dönemli iklim dengesinin bir parçasıdır. Ancak aynı aşınma süreci, toprakta gömülü organik maddeleri (eski bitki kalıntıları, fosilleşmiş plankton ve mikroorganizmalar gibi) ortaya çıkarır ve bunların oksidasyonu yeni karbondioksit salınımına yol açar. İşte bu çift yönlü etki—karbondioksitin hem geri çekilmesi hem de salınması—iklim sisteminin hassas bir dengesini temsil eder. Araştırmanın önemli bulgusu, fosil yakıtların yanmasının ve diğer endüstriyel proseslerin çekirdek rol oynadığı günümüz küresel ısınmasında, doğal aşınma süreçlerinin nasıl davranabileceğini anlamamızı sağlamaktır. Bilim insanları, tarihsel iklim döngülerini inceleyerek, iklim sisteminin çeşitli geri bildirim mekanizmalarını (karbon döngüsünün hangi bileşenleri ısınmayı hızlandırdığı, hangilerinin yavaşlattığı) daha net ortaya koymaktadırlar.