Avrupa Komisyonu, Meta'nın Facebook ve Instagram platformlarındaki otomatik oynatma, sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş içerik önerileri gibi özelliklerin kullanıcılara bağımlılık yapma potansiyeli taşıdığını tespit etti. Komisyon, bu tasarımların özellikle reşit olmayan kişiler ve savunmasız yetişkinlerin fiziksel ve zihinsel sağlığını olumsuz etkilediğine dair bulgular sundu.

AB'nin Bulguları ve Uyarısı

Avrupa Komisyonu, yürüttüğü soruşturma sonucunda Meta'nın tasarım özelliklerinin kullanıcılar üzerindeki bağımlılık yapıcı etkisini yeterince değerlendirmediğini belirtti. Söz konusu işlevlerin beynin 'otopilot moduna' geçmesine ve sağlıksız alışkanlıklar ile kompulsif kullanıma yol açtığı kaydedildi. Komisyon, Meta'nın teenagerlar için zaman yönetimi araçları gibi mevcut koruma önlemleri ve ebeveyn kontrol seçeneklerinin sorunu çözmekte yetersiz olduğunu vurguladı.

Meta'nın Savunması ve Karşı Açıklama

Meta sözcüsü Ben Walters, Komisyonun ön bulgularına katılmadıklarını ifade etti. Walters, teenagerları korumak için Son Hesapları devreye aldıklarını ve bu sayede ebeveynlerin gece saatlerinde Instagram erişimini engelleyebilme ile günlük ekran süresini 15 dakikayla sınırlayabilme imkanı sunduklarını belirtti. Ancak Komisyon, bu tür kontrol araçlarının ebeveynler tarafından etkili biçimde kullanılması için yeterli teknik bilgisine ve çaba göstermesine bağlı olduğunu söyleyerek, mevcut önlemlerin yeterli olmadığını vurguladu.

Olası Cezalar ve Gelecek Adımlar

Avrupa Birliği, Meta'nın otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma gibi temel özellikleri varsayılan olarak devre dışı bırakmasını, etkili ekran süresi araları uygulamasını ve tavsiye sistemini daha az tıklama odaklı hale getirmesini tavsiye etti. Şirket eğer değişim yapmazsa, global yıllık cirolarının yüzde 6'sına kadar ulaşabilecek cezalarla karşı karşıya kalabilir. AB teknoloji sorumlusu Henna Virkkunen, Komisyonun bu tasarımın aşırı bağımlılık yapıcı olduğuna ve değişimin kaçınılmaz olduğuna inandığını ifade etti. Gelecek aylarda Komisyon kesin kararını açıklayacak.

Ne anlama geliyor?

Bu olay, sosyal medya platformlarının tasarım özelliklerinin insan davranışı üzerindeki etkisine ilişkin artan endişeleri yansıtıyor. Otomatik oynatma ve sonsuz kaydırma gibi işlevler, kullanıcıları bilinçsizce uygulamada daha fazla zaman geçirmeye teşvik eden mekanizmalar. Algoritma tarafından yönlendirilen içerik önerileri de, kişinin tıklama ve etkileşim yapmaya devam etmesini hedefleyerek çalışıyor. Bu tür tasarımlar, özellikle nörolojik açıdan henüz gelişmekte olan gençler için daha büyük bir etki oluşturuyor.

Dünya genelinde birçok hükümet sosyal medya kullanımının psikolojik etkileri hakkında soruşturma başlatırken, Avrupa Birliği bu konuda en agresif tutum sergileyen kurum konumunda. Platform şirketlerine yapılandırılmış tasarım özellikleri konusunda müdahale etme yetkisi veren Dijital Hizmetler Yasası, teknoloji sektöründe yeni bir düzenleyici model oluşturuyor. Yasak ya da cezalandırma yerine, tasarımın bizzat değiştirilmesini talep eden bu yaklaşım, geleceğin mobil uygulamaları ve web platformlarının nasıl tasarlanacağını etkileyebilir. Benzer yaklaşımlar diğer ülkelerde de tartışılmaya başlanmış durumda.