Yapay zeka devi OpenAI, ABD hükümetine şirket sermayesinin yüzde 5'ini devretmeyi teklif etti. Financial Times tarafından servis edilen bilgilere göre, mart ayındaki yatırım turunda belirlenen 852 milyar dolarlık şirket değerlemesi üzerinden bu payın yaklaşık 42.6 milyar dolar değerinde olduğu belirtiliyor.

Hisseler Bağış Yoluyla Devredilecek

CEO Sam Altman'ın öncülük ettiği bu teklif, yapay zekadan elde edilen ekonomik kazancın kamuyla paylaşılmasını hedefliyor. Planlanan yapıya göre OpenAI, hisseleri satmak yerine bağışlayacak. Bu yöntemle hükümetin nakit ödeme yapmasına gerek kalmayacak ve özel bir şirketin federal hükümete hisse devretme sürecindeki hukuki engellerin aşılması hedeflenecek.

Kamu Servet Fonu ve Sektörel Yayılım

Söz konusu teklif, yapay zeka şirketlerinden gelen hisse bağışlarının toplandığı ve ekonomik getirilerin vatandaşlara dağıtıldığı bir 'kamu servet fonu' modeline dayanıyor. Raporda, Google, Meta ve Anthropic gibi diğer devlerin de benzer paylar vererek bu yapıya dahil olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Ancak bu şirketlerin teklife katılıp katılmayacağı henüz netlik kazanmış değil.

Siyasi Tartışmalar ve Mülkiyet Engelleri

Öneriye karşı çıkan Senatör Bernie Sanders ise çok daha sert bir planla, büyük yapay zeka şirketlerine tek seferlik yüzde 50 oranında bir hisse vergisi getirilmesini öngören bir yasa tasarısı üzerinde çalışıyor. Öte yandan, OpenAI'ın mevcut mülkiyet yapısı süreci zorlaştırıyor. Şirketin kâr amacı gütmeyen bir vakıf ve kâr amacı güden bir kamu yararı şirketi olarak bölünmüş olması, yeni hisselerin oy hakları ve yönetim kontrolü konusunda karmaşık hukuki soruları beraberinde getiriyor.

Ne anlama geliyor?

Bu gelişme, gelişmiş hesaplama gücü ve veri işleme kapasitesine sahip sistemlerin yarattığı ekonomik değerin nasıl bölüştürüleceğine dair yeni bir model denemesidir. Yazılımsal üretim araçlarının getirdiği yüksek kâr marjlarının, sadece yatırımcılara değil, genel kamu yararına nasıl aktarılabileceği üzerine teknik bir çerçeve çizilmektedir.

Sektörel açıdan bakıldığında, şirketlerin gönüllü pay devri ile devletin zorunlu vergilendirme yöntemleri arasındaki fark, teknoloji geliştirme süreçlerinin özerkliğini etkileyebilir. Hisselerin bir kamu fonunda toplanması, yüksek maliyetli işlemci ve enerji kaynaklarının kullanımından doğan ekonomik artışın, toplumsal refah mekanizmaları aracılığıyla dağıtılmasını amaçlayan bir sistem olarak kurgulanmıştır.

Kullanıcılar açısından bu durum, gelişmiş dijital araçların geliştirilme amacının ticari kârlılığın ötesine geçerek kamusal bir faydaya dönüştürülme çabasıdır. Bu yöntemle, teknolojik altyapının sağladığı verimlilik artışının ekonomik karşılığı, vatandaşların doğrudan erişebileceği kaynaklara dönüştürülmek istenmektedir.