Onlarca yıldır yağmurlu tencere iç kaplamalarından yangın söndürme köpüklerine kadar çeşitli ürünlerde kullanılan bu maddeler, doğada karbon ve flor arasındaki güçlü bağ nedeniyle çok yavaş parçalanıyor. Araştırmalar, PFAS maruziyetinin doğurganlık sorunları, gelişimsel gecikmeler, kanser riski ve bağışıklık sisteminin zayıflamasıyla ilişkilendirildiğini gösteriyor.
Kan ve çevredeki yaygınlık
Bu kimyasallar fabrikalardan sızıntılarla ve ürünlerin normal kullanımı sırasında suya karışarak her yere dağılıyor. Bilim insanları PFAS'ı insan kanından Antarktika karına kadar her yerde tespit etti. 2022 tarihli bir raporda, ABD nüfusunun %89'unun kan plazmasında PFAS düzeyinin 2 nanogram/mililitre eşiğinin üzerinde olduğu, daha riskli kabul edilen 20 nanogram/mililitre seviyesini ise nüfusun %9'unun aştığı belirlendi. Ayrıca henüz 12.000'den fazla PFAS bileşiği mevcut olup, mevcut temizlik araştırmalarının büyük kısmı yalnızca bu kümenin küçük bir bölümüne odaklanıyor.
Temizlik ve imha yöntemleri
PFAS bulaşmış toprağın temizlenmesi henüz erken aşamada olsa da, kimyasalların su sistemlerinden uzaklaştırılmasıyla birikim engellenebilir. Bu süreçte 'tutma' ve 'imha' olmak üzere iki temel yol izleniyor. Mutfak bataryaları gibi nokta kullanım senaryolarında ters ozmoz yöntemi etkili bulunurken, su arıtma tesisleri gibi büyük ölçekli uygulamalar için köpük fraksiyonu gibi diğer teknikler geliştiriliyor. Ancak sadece kimyasalları tutarak ortaya çıkan PFAS dolu tuzlu suyun doğru şekilde imha edilmemesi, çevreye tekrardan karışma riski taşıyor.
Yıkım teknolojileri ve politika adımları
Gürcistan Üniversitesi'nden Jack Huang, elektrokimyasal bozunma yöntemiyle kimyasal bağları kıran bir çalışma yürüttü. Bu yöntemle testlerde PFAS kitlesinin %90'ından fazlası yok edilirken, ürün mühendislik danışmanlık firması AECOM tarafından lisanslanmış durumda. Temizlik süreci aynı zamanda bir politika mücadelesi; EPA'nın 2010/2015 PFOA Programı suda itici perfloro-oktanoik asit salınımını %95 oranında azalttı. Minnesota, Maine ve New Mexico eyaletleri ise mutfak eşyaları ve diş ipi gibi ürünlerde PFAS kullanımını yasaklayarak daha yakın zamanda harekete geçti.




Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.