Güney Kore'nin iki öncü teknoloji şirketi Samsung ve SK Hynix, hafıza çipi üretimini artırmak için 518 milyar dolarlık bir yatırım planını açıkladı. Projeye göre, ülkenin güneybatısında dört yeni hafıza çipi fabrikası inşa edilecek; bunun yanında merkezi bölgede yüksek bant genişliğine sahip hafıza paketi üretim merkezi için 52 milyar dolar ayrılacak. Güney Kore Cumhurbaşkanı Jae Myung Lee tarafından açıklanan geniş kapsamlı kalkınma planı, yapay zeka veri merkezleri ve fiziksel yapay zeka projelerine de 356 milyar dolar yatırımı içeriyor. Toplamda, Güney Koreli teknoloji şirketleri yapay zekaya ve bunun getirdiği çip talebine karşılık 900 milyar doları aşkın harcama yapacak.

Küresel Hafıza Çipi Kıtlığının Ardında

Samsung ve SK Hynix, dünyanın iki en büyük hafıza çipi üreticisidir. Yapay zeka uygulamalarının hızlı yayılması nedeniyle meydana gelen küresel hafıza çipi kıtlığı (RAMageddon olarak anılmaktadır) bu şirketleri rekor talep ile karşı karşıya bırakmıştır. Kıtlık, ABD'li Micron gibi diğer üreticileri de etkilemektedir.

Yatırım Ölçeğinin Kıyası ve Zaman Faktörü

Samsung, gelecek on yıl içinde 1,7 trilyon dolar yatırım planı yayınlamıştır; bunun 425 trilyon won'u (yaklaşık 280 milyar dolar) Honam bölgesine, Seul'ün 300 kilometre güneyindeki Gwangju'ya yeni bir yarı iletken fabrikası ve ülkenin güney ucundaki Haenam'a bir yapay zeka veri merkezi inşa etmek için ayrılmıştır. SK Grubu ise 1,4 trilyon dolarlık orta ve uzun vadeli yatırım haritası açıklamıştır; 1,1 trilyon dolar yarı iletken üretim kapasitesi genişletimesine, 1 trilyon dolar da ülke çapında yapay zeka veri merkezlerine gidecektir. Bu rakamlar, Alphabet, Amazon, Meta ve Microsoft gibi ABD teknoloji dev şirketlerinin yalnızca bu yıl yapay zeka altyapısına yapacakları 650 milyar dolarlık yatırımdan çok farklı değildir.

Siyasi Destek ve Belirsizlik

Cumhurbaşkanı Lee, söz konusu yatırımların tamamen şirketlerin kendi kararı olduğunu, hükümetin rolünün şirketlerin zarar görmeden ve daha iyi beklentilerle yatırım yapabilmesi için koşullar sağlamak olduğunu ifade etmiştir. Seoul kuzeyinde yer alan Yongin ve Pyeongtaek bölgelerinin, Güney Kore'nin tarihsel yarı iletken merkezi olmasına karşın kapasitesi doldurmuş olması nedeniyle, hükümet güneybatı bölgesine yatırımların kaydırılmasını istemiştir. Fakat bu ölçekteki projeler, inşaat sürelerinin uzunluğu ve yapay zeka talebinin gelecekte düşebilme riski nedeniyle önemli belirsizlikler taşımaktadır. Fabrikaların hazır olana kadar talep azalırsa, aşırı üretim ve fiyat düşüşleri yaşanabilir.

Ne anlama geliyor?

Hafıza çipleri, bilgisayarların, sunucuların ve mobil cihazların anında erişim belleğini oluştururlar. Yapay zeka uygulamaları (özellikle büyük dil modelleri ve görüntü işleme sistemleri) bu çiplere karşı muazzam bir talep yaratmıştır çünkü bu sistemler milyarlarca bilgiyi hızlı şekilde işlemeyi gerektirir. Küresel araştırma ve veri merkezi operatörleri, bu kapasiteye sahip çiplerin yetersizliğini yaşamakta, gerekli miktar elde edene kadar beklemek zorunda kalmaktadırlar. Güney Kore'nin bu yatırımı, bu açığı kapatmayı ve ülkenin yapay zeka ekonomisinde merkezî bir rol oynamasını hedeflemektedir. Teknik olarak, bu yatırımlar yeni üretim hatlarının kurulmasını, yüksek teknoloji ekipmanı yerleştirilmesini ve binlerce nitelikli işçinin istihdam edilmesini gerektirir. Üretim kapasitesinin iki kat veya daha fazla artması, küresel pazardaki fiyatları dengelemek ve tedarik güvenliğini sağlamak açısından önemlidir. Türkiye'deki bilgisayar ve teknoloji kullanıcıları, bu yatırımların başarılı olması halinde, çiplerden kaynaklanan kıtlık ve yüksek fiyatlardan kısa vadede kurtulabileceklerdir. Bununla birlikte, yatırımlar gerçekleştiğinde ve üretim başlandığında talep dinamikleri önemli ölçüde değişmiş olabilir; bu da yatırım kararını riskli kılmaktadır.