Tayvan Merkez Bankası Başkanı Yang Chin-long, yatırımcıları yapay zeka donanımı talebinin artmasıyla birlikte hızlı yükselen borsa endeksinde aşırı kaldıraç kullanmaktan kaçınmaya çağırdı. Başkan, parlamento finansman komitesinde yaptığı açıklamada, yatırımcıların evlerini ve diğer varlıklarını rehin vererek hisse senedi almaya yönelmesini ve sistemik risk oluşturmadığını belirtse de, aşırı borçlanmanın olası riskleri konusunda uyarı verdi.

Tayvan Borsasında AI Rüzgarı

Tayvan borsasının kıyaslama endeksi olan Taiex, yılın başından bu yana yaklaşık yüzde 60 oranında yükselmiş ve Haziran ayında rekor 46.459 puana ulaşmıştır. Bu yükselişin ana nedeni, başta çip üreticisi TSMC olmak üzere yapay zeka tedarik zincirinin merkezinde yer alan şirketlerin hisse performansıdır. AI hızlandırıcılarına yönelik talebin artmasıyla birlikte, perakende yatırımcılar borçlanarak piyasaya girmektedir.

Kaldıraç Riski ve Yasal Tartışmalar

Tayvan yasama meclisinin gündemi olan "dört borç" sorununa göre, bireysel borçlanmanın ipotek, marj finansmanı, kişisel kredi ve otomobil kredileri olmak üzere dört kaynağından yapılarak hisse senedine yönlendirilmektedir. Yang, merkez bankası olarak bu akışları yakından izlediklerini ve geniş bir finansal istikrarsızlık tehditsi görmediğini belirtse de, sektör gözcüleri bu yoğunlaşmaya karşı uyarılı olmaktadır.

Ne anlama geliyor?

Yapay zeka donanım pazarının patlaması, üretim ve ihracat yapan ülkeleri büyük fırsatlar sunmakla birlikte, yatırımcıların aşırı kaldıraç (borç) kullanarak hisse senedi piyasasına girmesi finansal riskleri artmaktadır. Yatırımcılar, değer artışından yararlanmak için kredi geri ödememe olanağı olmadan borçlanabilmektedirler. Fiyatların aniden düşmesi halinde, bu borçları ödeyemeyen yatırımcılar evlerini kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalabilmektedir. Rasyonel olmayan fiyat baskıları, belki bir sektörde başsa, tüm ekonomiye yayılabilir ve banka sistemi dahil geniş bir finansal sorununa dönüşebilir. Merkez bankacıları bu tür kaldıraçlı yatırım davranışlarını izlemekte ve gerektiğinde kredi şartlarını sıkılaştırarak müdahale etmektedirler. Eğer yatırımcılar borçlarını azaltmazsa, yaşanan hisse senedi düşüşü sadece bireysel kayıplar değil, bütün finansal sistem için bir kriz potansiyeli oluşturabilmektedir.