Donald Trump, Avrupa Birliği ile yapılı yeni ticaret anlaşmasından sadece bir gün sonra tehdit bombaları patlatmış durumda. Cumhuriş başkan, Truth Social'da yayınladığı postunda dijital hizmet vergisi uygulayan ülkelerin Amerikan ürünlerine yüzde 100 tarife ile karşı karşıya kalacağını açıklamıştır. Bu tarife, imzalanan, uygulanan veya henüz sonuçlandırılmayan tüm ticaret anlaşmalarını geçersiz kılacaktır.

AB Kararlı Duruş Sergiliyor

Turnberry ticaret anlaşmasının onaylanmasından bir gün sonra gelen bu tehdit, AB'nin gümrük müzakere çabalarını doğrudan tehdit etmektedir. Söz konusu anlaşma, Avrupa ihracatının çoğunluğuna yüzde 15 tavan tarife koymaktadır. Avrupa Komisyonu, vergilendirmenin egemen bir hak olduğunu vurgulayarak kararlı bir cevap vermiştir. Komisyon açıklamasına göre uyguladığı vergiler ayrımcı değildir ve kökenine bakılmaksızın tüm büyük şirketlere uygulanır. Gerekirse hızlı ve kararlı şekilde yanıt vereceğini de eklemiştir.

Dijital Verginin Arka Planı ve Yasal Engeller

Dijital hizmet vergisi, yerel gelire dayalı olarak büyük teknoloji firmalarına uygulanan bir vergi türüdür. Fransa, İtalya, İspanya ve Birleşik Krallık, Google, Apple, Amazon ve Meta gibi şirketleri hedef alacak şekilde kendi sistemlerini kurmuştur. Bu firmalar Avrupa'da muazzam satış rakamları kaydetmesine rağmen, vergilendirebilir kâr çok azdır. Ancak Trump'ın tehdidinin gerçekleştirilmesi yasal açıdan net değildir. ABD Yüksek Mahkemesi bu yıl başında başkanın karşılıklı tarifeler uygulamasını engellemiş, bunu tek başına uygulayamayacağı yönünde karar vermiştir. Yüzde 100 oranında geniş kapsamlı bir yeni tarife uygulanması için hangi hukuki aracın kullanılacağı belirsizdir.

Ne anlama geliyor?

Dijital hizmet vergisi, internet üzerinden hizmet sağlayan büyük şirketlerin yüksek kâr marjlarından vergi alınmasına yönelik bir yöntemdir. Geleneksel vergi sistemi, fiziksel varlığı olan şirketleri hedef aldığı için, çevrimiçi hizmet sağlayıcılar uzun yıllar bu vergi türünden kaçınmışlardır. Dijital ekonominin büyümesiyle birlikte ülkeler, bu şirketlerden de vergi almak için kendi vergisini oluşturmaya başlamıştır. Teknoloji şirketleri ise bu tür vergileri ayrımcı olarak nitelendirerek muhalefet etmektedir.

Küresel ticaret açısından bakıldığında, ülkeler kendi sınırları içinde vergi politikasını belirlemek istese de, tarife tehditleri bu bağımsızlığı çatıştırmaya sebep olabilir. Kanada geçtiğimiz yıl benzer tarife baskısı nedeniyle dijital vergisini iptal etmiş ve bu dönemde benzer tehditlerin etkili olabileceğini göstermiştir. Türkiye'de de dijital hizmet vergisine ilişkin tartışmalar devam etmekte, uluslararası ticaret düzenine katkı sağlamayı amaçlayan bir vergi türü olarak değerlendirilmektedir.