Avrupa Parlamentosu, teknoloji şirketlerine kullanıcıların özel mesajlarını çocuk istismarı materyali için taramasına izin veren mevzuatı uzatma kararı aldı. Karar, eleştirmenler tarafından 'Chat Control' olarak adlandırılan bu sistemi 2028 yılına kadar sürdürüyor.

Meta, Google ve Microsoft gibi şirketler, WhatsApp ve Signal gibi uçtan uca şifrelenmiş sohbetler hariç olmak üzere, özel mesajları, e-postaları ve sosyal medya iletişimlerini taraabilecekler. Oysa parlamentonun çoğunluğu teklifi reddetti; ancak muhalif oylar, yasayı bloke etmek için gerekli olan 361 oyun mutlak çoğunluğuna 47 oy kadar uzaklarda kaldı.

Acil Prosedürle Hızlıya Alındı

Avrupa Halk Partisi, önceki yasanın Nisan ayında sona ermesinin ardından şirketlerin mesaj tarama yetkisini yeniden kazandırmak için mücadele ediyordu. Parti üyeleri, bu tarama faaliyetlerinin çevrimiçi çocuk cinsel istismarı mağdurlarının belirlenmesine ve kurtarılmasına yardımcı olduğunu savunuyorlardı. Meclis yaz arası öncesinde yasayı yeniden yürürlüğe koymak için hızlı hareket etti.

Parlamento, mart ayında görüşmeler çöktükten sonra 'acil prosedür' adlı usul değişikliğine başvurdu. Bu prosedür, normalde değişikliklerin getirilebileceği ön komite tartışmalarını atladı ve düzenlemenin 361 veya daha fazla milletvekili tarafından veto edilmediği sürece geçeceğini şart koştu.

Gizlilik Savunucularından Sert Eleştiri

Brüksel merkezli savunuculuk kuruluşu Avrupa Dijital Hakları'ndan Simeon de Brouwer, karar hakkında WIRED'a yazılı açıklamada bulundu: 'Özel şirketlerin gizli dijital konuşmalarınız yapma hakkınızı reddetme imkanı verdiği anlamına gelecek. İstedikleri takdirde yazdığınız her mesajı, gönderdiğiniz her e-postayı, paylaştığınız her resmi okuyabilirler.' Eski Avrupa Parlamentosu üyesi Patrick Breyer ise kararı 'demokrasiyi hasar gören bir saçmalık' olarak nitelendirerek, bu süreci 'çocukların gerçek kaybedenler' olduğu 'antidemokratik bir süreç' diye eleştirdi.

Ne anlama geliyor?

Mesaj tarama sistemleri, şirketlerin merkezi sunucuları üzerinde işlediği yazışmalarda çocuk istismarıyla ilgili yasal ihlalleri tespit etmek için kullanılan teknolojileri tanımlar. Sistem, belirli anahtar kelime, görüntü özellikleri veya içerik türlerini analiz eder ve suç teşkil eden materyaleri tanımlar. Bazı ülkelerde, kamu sağlığı ve çocuk koruma amaçlarıyla desteklenen bu yaklaşım, diğer bölgelerde bireysel mahremiyetinin ihlali olarak görülür; çünkü hiçbir suç şüphesi olmayan milyonlarca insanın mesajlarının otomatik olarak incelenmesini gerektirir.

Endüstri ve hükümetler açısından bu tür sistemler, platformlar üzerinde meydana gelen istismarı algılamak ve uygulamak zorluğunu azaltır. Bununla birlikte, ifade özgürlüğü ve veri koruma haklarını savunan kuruluşlar, bu teknikle siyasi muhalefet, gazeteciler, aktivistler ve diğer hassas kişilerin hedef alınabileceğini, ya da kimlik hırsızlığı ve kötüye kullanıma karşı açık bir kapı oluşturduğunu öne sürüyor. Özellikle uçtan uca şifreleme kullanan mesajlaşma uygulamalarında bu tür taramaların teknik olarak imkânsız hale gelmesi, bu konudaki tartışmaları daha da karmaşık bir hal almıştır; çünkü şifrelemeyi gevşetmek, genel siber güvenliğin zayıflaması anlamına gelebilir.