Kurtuluştan Cumhuriyete
Birinci Dünya Savaşı'nın ardından işgal altındaki Anadolu'da başlayan Milli Mücadele, Mustafa Kemal Paşa'nın 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkmasıyla örgütlü bir direnişe dönüştü. Erzurum ve Sivas kongrelerinin ardından 23 Nisan 1920'de Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı. Sakarya ve Dumlupınar'da kazanılan zaferler, 1922 sonbaharında Kurtuluş Savaşı'nı sona erdirdi.
24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması yeni Türkiye'nin bağımsızlığını uluslararası alanda tescil etti. 13 Ekim 1923'te Ankara başkent ilan edildi. Ancak savaş yıllarında işleyen meclis hükümeti sistemi, barış döneminde yeni bir siyasi krize yol açmıştı.
29 Ekim 1923
Mustafa Kemal Paşa, krizin çözümü olarak yıllardır üzerinde düşündüğü fikri Meclis'in önüne getirdi. 29 Ekim akşamı toplanan Meclis'te Teşkilat-ı Esasiye Kanunu'nda yapılan değişiklik kabul edildi; maddenin ilk cümlesi şöyleydi: "Türkiye Devleti'nin hükümet şekli Cumhuriyettir." Salonda "Yaşasın Cumhuriyet" sesleri yükseldi. Aynı oturumda Gazi Mustafa Kemal Paşa, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk Cumhurbaşkanı seçildi. Meclis, Cumhuriyetin ilanının 101 pare top atışıyla kutlanmasına karar verdi. Ertesi gün İsmet Paşa ilk Cumhuriyet hükümetini kurmakla görevlendirildi.
Cumhuriyetin ilk yılları
İlanı izleyen yıllarda hukuktan eğitime kadar pek çok alanda köklü yenilikler yapıldı: 1924'te öğretim birleştirildi, 1926'da Medeni Kanun kabul edildi, 1928'de yeni Türk harfleri benimsendi. 1934'te Türk kadınına milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanındı. Cumhuriyetin onuncu yılında, 29 Ekim 1933'te Atatürk Onuncu Yıl Nutku'nu okudu ve konuşmasını "Ne mutlu Türk'üm diyene!" sözleriyle bitirdi.
MertNews olarak, başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere Cumhuriyetimizin kurucularını saygı ve minnetle anıyor, tüm okurlarımızın 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı'nı kutluyoruz.
Yorumlar (0)
Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.