Kar amacı gütmeyen Current AI, dünyanın farklı dillerinde ve bölgelerinde yapay zeka altyapısı inşa etmek için hızlı adımlar atıyor. Kuruluş, Hindistan'da 22 dilde çalışan ve internet bağlantısı gerektirmeyen Suno Sutra cihazını geliştirdi; Fransa hükümeti, Ford Foundation, MacArthur Foundation, DeepMind ve Salesforce'un destek verdiği girişimin toplam finansmanı 400 milyon dolar.

Açık Kaynak Yapay Zeka İçin Yeni Model

Current AI, özel şirketlerin (OpenAI, Google, Anthropic gibi) tekeline verilen yapay zeka sistemlerine alternatif sunmayı hedefliyor. Kuruluşun kurucusu Martin Tisne ve CEO'su Ayah Bdeir (Mozilla'da yapay zeka stratejisini yöneten, STEM eğitim şirketi littleBits'in kurucusu), World Wide Web gibi herkese açık, ücretsiz bir yapay zeka altyapısı vizyonunu paylaşıyor.

Bdeir, hükümetler, özel şirketler ve hayırsever kuruluşları bir araya getiren bir kamu-özel ortaklığı modeli olarak Current AI'yı tanımlıyor. Kuruluş, dünyanın farklı bölgelerinde yapay zeka projelerine finansman sağlamak üzere geçen ay 3,2 milyon dolar hibe ayırdı; en son hafta içinde Cenevre'deki AI for Good Summit'te açık kaynak bir yapay zeka sohbet robotu lansmanını yaptı.

Dil Çeşitliliğine Odaklanma

Kuruluşun temel amacı, binlerce dilde yaşayan insanların yapay zeka sistemlerine erişim sağlamak. Dünya genelinde konuşulan dillerin yarısından fazlası yok olma riski altındayken, İngilizce ağırlıklı büyük dil modelleri dünya kültürlerinin çoğunu temsil etmiyor. Bdeir, büyük teknoloji şirketlerinin çok dillilik çabalarının pazar genişletme amacıyla yapıldığını ve yerel toplulukların onayı olmaksızın kültürel verilerin eğitim materyali olarak kullanıldığını vurguluyor.

Küresel Girişimler

İlk hibe turunda, Kenyalı Masakhane projesi 50'den fazla Afrikan dilinde sağlık, tarım ve eğitim veri setleri oluşturuyor. Lübnan'daki Institute for Worldmaking, Arap kültürel mirasını dijital veritabanlarına dönüştürüyor; Brezilya'daki Portal sem Porteiras, Amazon'daki yerli topluluklarla çalışarak internet bağlantısı gerektirmeyen yapay zeka araçları geliştiriyor. Kenya'daki African Internet Rights Alliance ise yapay zeka sistemlerinin hesap verebilirliğini sağlamak amacıyla denetim araçları geliştiyor.

Ne anlama geliyor?

Bu gelişme, yapay zeka teknolojisinin sahipliği ve kullanımı konusunda bir paradigma değişimini temsil ediyor. Mevcut yapay zeka sistemleri genellikle birkaç kârlı şirket tarafından kontrol ediliyor ve bu şirketler hangi dillerde ve hangi kültürleri temsil ettiğine karar veriyor. Açık kaynak altyapısı, yerel toplulukların kendi verilerini korumalarını ve yapay zeka gelişiminde söz sahibi olmalarını mümkün kılıyor.

Dil, sadece bir iletişim aracı değil; bir topluluğun bilgisini, geleneğini ve kimliğini taşıyor. Yapay zeka bir dilin sözcüklerini öğrenebilse bile, o dile ait kültürel bağlamı ve değerleri kavramsallaştırması çok daha karmaşık bir süreç. Bu nedenle, yerel toplulukların kendi dillerinde ve kültürel bağlamlarında yapay zeka sistemleri inşa etmesi, teknolojinin evrensel niteliğini artırıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde, bu tür açık altyapı, sağlık tanısından tarımsal danışmanlığa kadar pratik sorunlara kültür-duyarlı çözümler sunabilir.