İçeriğe geç
Yapay ZekaAraştırma

ELIZA Efekti: İnsanların Yapay Zekaya Sır Vermesinin Nedeni

Günümüzün gelişmiş sohbet botlarının temeli sayılan ve 60 yıl önce geliştirilen ELIZA , insanların bilgisayarları neden insan gibi algıladığına dair derin ipuçları sunuyor.

Yapay zekâ desteğiyle derlendi · Kaynak: WiredBu haber nasıl hazırlandı?
Üretim
Bu metin, Wired kaynaklı haberden yapay zekâ destekli araçlarla Türkçeye uyarlandı ve düzenlendi.
Kontrol
Bu haber için kayıtlı bir editör kontrolü bulunmuyor. Yayın ilkelerimiz ve nihai sorumluluk yayın kuruluna aittir.
Zaman
Yayın 15 Temmuz 2026, 08:02 · Güncelleme 19 Temmuz 2026, 20:06
ELIZA Efekti: İnsanların Yapay Zekaya Sır Vermesinin Nedeni
Görsel: Wired

MIT profesörü Joseph Weizenbaum tarafından oluşturulan ve bir psikolog gibi davranan bu basit program, kullanıcıların makinelerin gerçekte olduğundan daha zeki ve empatik olduğunu düşünmesine yol açan bir fenomen başlattı.

ELIZA'nın Kayıp Kaynak Kodları Gün Yüzüne Çıktı

Uzun yıllardır chatbot tarihinin öncüsü olarak kabul edilen ELIZA hakkında bilinmeyenler, 'Inventing ELIZA' adlı yeni kitapla aydınlatılıyor. MIT Arşivlerinden kurtarılan kaynak kodların incelenmesiyle, programın sadece popüler 'DOCTOR' kişiliğinden ibaret olmadığı, farklı versiyonlara ve çeşitli senaryolara sahip olduğu ortaya çıktı. Bu araştırma, dijital etkileşimlerin ilk dönemlerine dair teknik yenilikleri ve eksik kalan kod parçalarını gün yüzüne çıkarıyor.

ELIZA Efekti ve İnsani Atıflar

Programın yaratıcısı Joseph Weizenbaum, insanların ELIZA ile kurduğu hızlı ve duygusal bağlar karşısında şaşkınlık yaşamıştı. Weizenbaum, kullanıcıların bilgisayara samimi terimlerle hitap etmesini ve ona empati yeteneği yüklemesini, rasyonelliğin hesaplama ile karıştırılmasının bir sonucu olarak gördü. Bu durum, zamanla literatüre 'ELIZA efekti' olarak geçti.

Modern Yapay Zekaya Yansıyan Psikolojik Eğilim

Sosyolog Sherry Turkle, ELIZA efektini insanların etkileşimli programlara hak etmedikleri bir zeka ve karmaşıklık yükleme eğilimi olarak tanımlıyor. Bilgisayar bilimci Douglas Hofstadter ise bu durumu, insanların bilgisayar tarafından oluşturulan sembol dizilerinde, gerçekte var olmayan bir anlayış görme eğilimi olarak açıklıyor. Bu psikolojik mekanizmanın, günümüzdeki üretken yapay zeka sistemlerine verilen tepkilerle doğrudan benzerlik gösterdiği belirtiliyor.

Yorumlar (0)

Henüz yorum yok. İlk yorumu siz yazın.

Sıradaki · Yapay Zeka

Google Gemini'ye Yayıncılardan Telif Davası

Hachette, Cengage ve Elsevier gibi büyük yayın evleri ile yazar Scott Turow'un da aralarında olduğu bir grup, Google'a karşı toplu dava açtı. İddiaya göre teknoloji şirketi, Gemini yapay zeka platformunu eğitmek için yayıncılara ait telif hakkı korunan eserleri izinsiz olarak…

2 dk okuma