Amerika Birleşik Devletleri'nde 53 yıldır yürürlükte olan ticari süpersonik uçuşlara karşı yasak, Federal Havacılık İdaresi'nin (FAA) yeni bir kural önerisiyle kaldırılmaya hazırlanıyor. Yeni düzenlemede, ses patlamasının zemin seviyesinde belirli bir eşik altında tutulması koşuluyla sessiz süpersonik uçakların ülke üzerinde uçmasına izin verilecek.

Uzun Bir Yasağın Sonu

FAA, 1973 yılında askeri testlerinin ardından sivil uçakların kara üzerinde süpersonik hızda uçmasını yasaklamıştı. 1960'larda ABD Ordusu, Oklahoma City, Chicago ve St. Louis gibi şehirler üzerinde yapılan süpersonik uçuşlar nedeniyle bu yasak getirilmişti. Ancak Trump yönetimi bu yasağın kaldırılmasını destekledikten sonra, FAA Haziran 2025'teki başkan kararnamesiyle bu adımı atmak zorunda kaldı.

Yeni Standart: Gürültüye Dayalı Sertifikasyon

Önerilen yeni kural, ses patlamasının zemin seviyesinde 0,11 pound başına kare fit altında kalması şartını getiriyor. Colorado merkezli Boom Supersonic şirketi, XB-1 uçağıyla bu hedefi başarmanın mümkün olduğunu göstermiş. İşletme sırasında belirli atmosferik koşullardan faydalanarak uçağın şok dalgalarının yere inmek yerine atmosfere doğru kırılması sağlanıyor. Karşılaştırma yapıldığında, 1976-2003 yıllarında Atlantik üzerinde uçan Concorde, deniz seviyesinde 1,94 pound başına kare fit ses patlaması oluştururken, yeni standart bunun yüzde 5,6'sı kadar.

Tartışmalı Standart ve Alternatif Yaklaşımlar

Ancak bu standart, çevre kuruluşlarından eleştiri almıştır. Uluslararası Temiz Ulaştırma Konseyi'nin kıdemli direktörü Dan Rutherford, bu metriğin 2014'te Birleşmiş Milletler uzmanları tarafından reddedildiğini ve gerçek gürültü seviyesini ölçmediğini söyledi. Kongre'deki milletvekilleri ise daha katı bir yasa teklifi hazırladı; Temiz Havacılık Modernizasyon Yasası'na göre, hiçbir ses patlaması Amerika'nın topraklarına ulaşmamalı. NASA ise farklı bir yol izliyor ve Lockheed Martin X-59 deneysel uçağını test ederek, ses patlamasını daha sessiz bir tıklamaya dönüştürmeyi hedefliyor.

Ne anlama geliyor?

Süpersonik uçuşlara karşı yasağın kaldırılması, havacılık teknolojisinde önemli bir dönüm noktasıdır. Tarihsel olarak, hızlı yolcu taşımacılığı için tasarlanan bu uçaklar, düşük irtifalarında oluşturdukları ses patlamaları nedeniyle 50 yıldan fazla bir süre yasaklanmıştır. Yeni kurallar, motor ve aerodinamik tasarımdaki gelişmelerin bu sorunu çözmek için yeterli olduğu varsayımına dayanmaktadır.

Teknik açıdan, bu tür uçaklar atmosferik tabakalarını kullanarak şok dalgalarının yönünü değiştirmekte ve belirli uçuş koşulları altında ses patlamasını önemli ölçüde azaltmaktadır. Kullanıcı perspektifinden bakıldığında, bu gelişme intercontinental yolculukların saati yarıya indirebileceği anlamına gelmektedir. Ancak regülatör kuruluşlar arasında bu standartların uygunluğu konusunda görüş ayrılığı vardır. Bazı uzmanlara göre önerilen metrik, insan rahatlığından ziyade teknik bir ölçüme odaklanmakta ve gerçek dünyada halkın maruz kalacağı rahatsızlığı yeterince ölçmemektedir.