Çin'in en sık kullandığı roketlerden biri olan Long March 7A, yerel saatle Pazartesi akşamı gerçekleştirilen fırlatma sırasında havada infilak etti. Wenchang Uzay Fırlatma Sahası'ndan kalkan ve gizli bir askeri haberleşme uydusu taşıdığı düşünülen roketin, yükselişten yaklaşık 1 dakika 20 saniye sonra birinci aşamasında patlama meydana geldi.

Patlamanın Zamanlaması ve Olası Nedenler

Kalkış anı normal görünse de, halka açık videolarda roketin alt atmosferde hızlandığı ve maksimum dinamik basınca ulaştığı anlarda patladığı görülüyor. Uzmanlar, aracın rotasından sapması durumunda devreye giren 'uçuş sonlandırma sistemi'nin ateşlenmiş olabileceğini ya da teknik bir arıza yaşanmış olabileceğini belirtiyor. Çin Uzay Bilimi ve Teknoloji Kurumu tarafından geliştirilen roketle ilgili devlet yetkilileri henüz resmi bir açıklama yapmadı.

YF-100 Motoru ve Uzay Programına Etkileri

Patlamanın merkezinde YF-100 ana motorunun yer alması, Çin uzay programı için ciddi riskler taşıyor. Sıvı oksijen ve kerosen ile çalışan, deniz seviyesinde 270 bin pound itiş gücüne sahip olan bu motor; Long March 5 ve Long March 8 dahil olmak üzere toplam dokuz farklı roket modelinde kullanılıyor. Hatta Long March 10 gibi yeni projeler bile bu motor teknolojisinin modifiye edilmiş versiyonlarına dayanıyor.

Ay Görevi Riski Altında

Motor kaynaklı bir sorun çıkması, Çin'in yaklaşık iki hafta sonra planladığı Chang'e 7 robotik Ay görevini tehlikeye atabilir. Long March 5 roketiyle fırlatılması beklenen bu görev; bir yörünge aracı, iniş aracı, gezgin ve mini-sıçrayıcıdan oluşuyor. Ay'ın güney kutbudundaki Shackleton krateri bölgesini keşfetmeyi amaçlayan bu araç, bu bölgeye gönderilen ilk gezgin olma özelliğini taşıyacak.

Ne anlama geliyor?

Roketlerin birinci aşaması, yerçekimini yenip aracı atmosferin dışına taşımak için gerekli olan devasa itiş gücünü sağlar. Bu aşamadaki bir motor arızası, aracın dengesini yitirmesine ve yapısal stresin artarak gövdenin parçalanmasına yol açar. Özellikle çok sayıda farklı araçta aynı motor mimarisinin kullanılması, tek bir teknik kusurun tüm fırlatma takvimini durdurabileceği bir bağımlılık yaratır.

Sıvı yakıtlı motor sistemleri, yüksek basınç ve aşırı ısı altında çalıştığı için en kritik bileşenlerdir. Bir motor tipinin standart hale getirilmesi maliyetleri düşürse de, sistemik bir hata tespit edildiğinde tüm filonun güvenlik incelemesine alınması gerekir. Bu durum, özellikle zaman hassasiyeti olan göksel keşif görevlerinde ciddi takvim kaymaları yaşanmasına neden olur.