Sosyal medya platformlarında, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) tedavisinde kullanılan Adderall ve Vyvanse gibi uyarıcı ilaçların yerine 'doğal' alternatifler öneren bir trend yükseliyor. Influencerlar aracılığıyla yayılan bu akım, tıbbi ilaçların yan etkilerini öne çıkararak onaylanmamış takviyeleri pazarlıyor.

Onaylanmamış Takviyeler ve Biohacking Trendi

Graymatter Labs, Stasis, Magic Mind, Thesis ve Nello gibi markalar; zihinsel berraklık, sakinlik ve duygusal denge vaat eden nootropik haplar ve içecekler sunuyor. Bu ürünlerin içeriğinde L-theanine, ashwagandha, zerdeçal ve B vitaminleri gibi maddeler yer alıyor. Özellikle Instagram, TikTok ve YouTube üzerinde ücretli ortaklıklar aracılığıyla tanıtılan bu biohacking yöntemleri, uyarıcı ilaçların yarattığı iddia edilen olumsuz etkilerle karşılaştırılıyor.

Yasal Denetim ve Sağlık Riskleri

Psikiyatrik ilaçların aksine, bu tür diyet takviyelerinin piyasaya sürülmeden önce FDA tarafından değerlendirilmesi veya onaylanması gerekmiyor. Örneğin, Thesis markasının 'Motivasyon' ve 'Nörokoruma' isimli formülleri kavanoz başına 59 dolara satılıyor. Bazı içerik üreticileri ve kullanıcılar, bu ürünlerin ilaçların neden olduğu 'titreme' veya 'öğleden sonra çöküşü' gibi durumları engellediğini iddia ediyor.

Platformların ve Şirketlerin Yaklaşımı

Takeda Pharmaceuticals, tedavi kararlarının mutlaka sağlık hizmeti sağlayıcıları tarafından verilmesi gerektiğini belirtti. Sosyal medya devlerinden TikTok, bazı marka hesaplarının sağlıkla ilgili yanlış bilgi verme kuralları gereği kaldırıldığını açıklarken, Meta konuyla ilgili resmi bir açıklama yapmadı. YouTube ise söz konusu hesapların platform kurallarını ihlal etmediğini bildirdi.

Ne anlama geliyor?

Zihin performansını artırmak amacıyla kullanılan maddeler, beyindeki nörotransmitterlerin işleyişini etkileyerek odaklanmayı veya uyanıklığı artırmayı hedefler. Tıbbi ilaçlar katı denetimler ve klinik testlerden geçerek belirli dozajlarda sunulurken, gıda takviyesi statüsündeki ürünler bu süreçlere tabi tutulmaz. Bu durum, ürünlerin içeriğinin standartlaşmaması ve etkilerinin bilimsel olarak kanıtlanmamış olması riskini beraberinde getirir.

Kullanıcılar açısından bu durum, uzman kontrolü dışında ilaç bırakma veya etkileşim riski taşıyan maddeler kullanma tehlikesini doğurur. Özellikle reçeteli ilaçlar, kimyasal yapıları nedeniyle bağımlılık potansiyeli taşıdığı için sıkı denetlenen kontrollü maddeler sınıfında yer alır. Takviyeler ise genellikle bitkisel özler veya amino asitler üzerinden çalışarak vücudun stres tepkilerini modüle etmeye çalışır ancak klinik bir tedavi yöntemi olarak kabul edilmezler.