Boeing'in özerk hava taksisi şirketi Wisk Aero aleyhine bir yazılım müdürü tarafından dava açıldı. İddiaya göre, şirket yöneticileri FAA tarafından zorunlu kılınan yazılım testlerini 2025'teki test uçuşu hedefine yetişmek amacıyla kısmaya çalışmış, bu konuda iç rapor hazırlayan mühendisler ise kovulmuş.

Davanın detayları ve iddialar

Eski yazılım müdürü Briahna O'Neill, Santa Clara Superior Mahkemesi'nde hukuksuz fesih ve ayrımcılık nedeniyle dava açtı. O'Neill, şirket yöneticilerinin mühendisleri FAA tarafından gerekli kılınan yazılım testlerini azaltmaya zorlama girişimini iki ayrı iç raporda belgelemişti. İkinci şikayetini dosyaladıktan birkaç hafta sonra, Mart 2025'te işten çıkartıldığını iddia ediyor.

Wisk ve Boeing, devam etmekte olan davayla ilgili yorum yapmaktan kaçınmıştır. Mahkemede henüz hiçbir ispat yapılmamış olup, dava erken aşamadır.

Wisk Aero'nun hedefleri ve FAA süreci

2019'da Boeing ve Google kurucu ortağı Larry Page'in desteklediği Kitty Hawk arasında kurulan Wisk, tamamen otonom olarak hareket edecek elektrikli hava taksisinin geliştirilmesini hedefliyordu. Şu anda Boeing'in tamamen sahip olduğu şirket, uçağın pilot olmadan otonom şekilde uçup tek bir operatör tarafından uzaktan yönetilen en fazla üç araçtan sorumlu olması tasarlanmıştır. Wisk, Mart 2026'da başlayan FAA eVTOL Integration Pilot Program'ına seçilen sekiz şirketten biri olup, 26 eyaletteki ticari test faaliyetlerine izin almıştır. Şirket, Teksas'ta operasyon hazırlığı yapmaktadır.

Zaman uyumsuzluğunun güvenlik çıkarımı

Dava, Boeing'in geniş ölçekli güvenlik itibarı sorunu yaşadığı bir dönemde ortaya çıkmıştır. 2020'den bu yana Işçi Güvenliği ve Sağlığı İdaresi'ne 32 imalat hatası şikayeti yapılmıştır. Senato alt komitesi, Boeing'in 'bozulmuş güvenlik kültürü' olduğunu tespit etmiştir. İş gören uyarılarına karşı kurumsal misilleme, özellikle havacılık ve teknoloji endüstrilerinde yaygınlaşan bir sorundur. Wisk'in FAA sertifikasyonu için başvuru yapması bekleniyorken, yazılım testlerinin kasıtlı olarak zayıflatıldığı iddiası, federal düzenlemenin güvenilirliği sorgulatacaktır.

Ne anlama geliyor?

Tam otonomik havacılık, insansız hava araçlarının şehir içinde yolcu taşıması anlamına gelir. Bu teknoloji, uçuş sistemi yazılımının hatasız çalışmasına tamamen bağlı olduğundan, düzenleyici kurumlar bütün güvenlik testlerinin eksiksiz yapılmasını şart koşarlar. Eğer bir şirket bu testleri kısaltarak hızlı sertifikasyon almaya çalışırsa, potansiyel kazaların riskini artırır.

Davadaki iddia, geliştirme takviminin sıkılığı nedeniyle güvenlik protokollerinden ödün verilmesi olayını ortaya koymaktadır. Başka bir deyişle, ürün pazara hızlı çıkarmak amacıyla teknik güvenlik standartları altına alınabilir. Benzer uyarılar geçmişte oto endüstrisinde ve diğer hava alanlarında yaşanmış, tüm endüstride çalışanların güvenlik endişelerini yönetim kademesine iletme mekanizmalarını güçlendirmeye yol açmıştır.

Yerli bağlamda, Türkiye'de havacılık alanında benzer otonom araçlar için uygulanacak kurallar henüz şekillenme aşamasındadır. Bu gibi uluslararası davaların sonuçları, dünya genelindeki düzenleme yaklaşımlarını etkileyecek ve yerli sektör için de referans oluşturacaktır.