Boeing, elektrikli dikey kalkış ve iniş yapabilen (eVTOL) üç yan kuruluşunu Archer Aviation'a satmaya karar verdi. Satın alınan şirketler arasında otonom uçak geliştiren Wisk Aero, hava trafik yönetim sistemleri yapan SkyGrid ve yüksek irtifada drone üreten Insitu yer alıyor. Boeing ayrıca Archer'da özel miktarda hisse sahibi olacak.

Stratejik Yeniden Odaklanma

Boeing, halihazırda 6.200'den fazla ticari uçak siparişinin teslim edilmesine yönelik muazzam bir birikimle karşı karşıya. Şirket aynı zamanda geçtiğimiz yıl bir 737 Max uçağının uçuş sırasında gövdesinin bir bölümünü kaybetmesi gibi güvenlik olaylarının ardından düzenleyici denetim altında bulunuyor. Bu bağlamda eVTOL projelerine ayırdığı kaynakları azaltarak ana ticari uçak üretimine odaklanmayı tercih etmiş görünüyor.

Archer'ın Hızlanması

Archer Aviation, satın alma anlaşmasının kendisini elektrikli hava taksi pazarında daha güçlü bir konuma getireceğini belirtiyor. Şirket, yıl sonundan önce New York, Texas ve Florida'da pilot hava taksi hizmetleri başlatmayı planlıyor. Ayrıca askeri sektöre yönelik çalışmalara da başlamış durumda; Palmer Luckey'nin savunma teknolojisi şirketi Anduril ile ortaklaşa geliştirilen yeni bir eVTOL aracını duyurmuştu.

Geçmiş Anlaşmazlık ve Uzlaşma

İlginç bir detay olarak, Wisk Aero daha önceden Archer'a karşı ticari sır hırsızlığı ve patent ihlali suçlamalarıyla dava açmıştı. 2021'deki bu uyuşmazlık 2023'te sonlandırılmış ve Wisk, Archer'a otonom uçuş teknolojisinin münhasır sağlayıcısı olmayı kabul etmiş. Anlaşma, iki şirketin artık tek bir çatı altında çalışmasının yolu açılmıştır.

Ne anlama geliyor?

Elektrikli hava taşımacılığı, gelecekteki şehir içi ulaştırma ağlarının bir parçası olarak görülüyor. Bu teknoloji, kalkış ve iniş için geniş alanlar gerektirmeyen, sıfır emisyonlu araçlar üretme potansiyeline sahip. Uçaklar elektrik motorlarıyla çalışırken, özel yazılımlar vasıtasıyla otomatikman uçabilecek şekilde tasarlanıyor. Şehirlerdeki ulaştırma sorunlarını, özellikle trafiği azaltmayı ve hızlı, temiz bir nakliye yöntemi sağlamayı hedefliyor.

Bugün bu alanında henüz pilot ve test aşamalarında olan hizmetler, zamanla comerciyel operasyonlara dönüşebilir. Dünyadaki çeşitli şirketler bu pazarı ele geçirmek için yarışırken, Türkiye'de de benzer projeler ilerleyen dönemlerde tartışılmaya başlanabilir. Başta büyük şehirler olmak üzere, hava taksi ağları inşa edilirse, acil tıbbi ulaştırma, kurye ve turist taşımacılığında yeni fırsatlar açılabilir.

Öte yandan bu teknoloji, gürültü kirliliği, güvenlik standartları, enerji altyapısı ve hava trafik kontrolü gibi pek çok teknik ve yasal sorun çözmüş olarak tamamlanmamış durumda. Şirketlerin bu tür dev operasyonların ön hazırlıklarını yapması, teknolojinin gerçek dünyadaki uygulanabilirliğini ve ekonomik viabilité sini test etmelerini sağlıyor.