Wally Funk, 2021 yılında 82 yaşında Blue Origin'in New Shepard uzay aracıyla uzaya çıkan ve bu vesileyle uzaya giden en yaşlı kadın unvanı alan ünlü pilot, 87 yaşında yaşamını yitirdi. Funk, altı dekattan fazla bir süre boyunca uzay yolculuğu yapma hayalini hiç terk etmemiş ve nihayet bu hedefine ulaşmıştı.

Mercury 13'ün Son Sağ Kalan Üyesi

Funk, 1960'larda NASA'nın orijinal astronotlarıyla aynı fiziksel ve psikolojik testlerden geçen 13 kadın pilottan oluşan "Mercury 13" (resmi adı First Lady Astronaut Trainees) grubunun son sağ kalan üyesiydi. Erkek meslektaşlarıyla eşit ya da daha yüksek başarı göstermelerine rağmen, bu kadınlara NASA tarafından astronot olma fırsatı verilmemişti çünkü uzay ajansı astronotlarının askeri test pilotu olmasını şart koşmuş, ancak ABD ordusunun uçuş programlarına kadınları kabul etmemişti.

Seksen İki Yaşında Uzayın Sınırını Aşan Kadın

Funk 1939'da Las Vegas, New Mexico'da doğmuş ve erken yaşlarda havacılığa ilgi duymuştur. Profesyonel bir pilot olarak ABD Ordusu subaylarına uçmayı öğretmiş, 1971'de FAA'dan uçak muayeneci sertifikası alan ilk kadın olmuş ve 1974'te Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu'nda ilk kadın hava güvenliği araştırmacı olarak görev yapmıştır. 20 Temmuz 2021'de Jeff Bezos'un kurduğu Blue Origin'in davetine icabet ederek New Shepard kapsülüne binmiş ve 10 dakikalık bir uçuş gerçekleştirmiştir. Bu uçuş ona Ticari Uzay Astronotu Kanatları unvanını kazandırmış ve tarihte uzaya çıkan 585'inci kişi olmuştur.

Barış ve Bağlantı Mirasını Geride Bırakarak

Funk, uçuş sonrası basın toplantısında "Harika hissettim! Sanki yatıyormuşum gibi ve uzaya gidiyormuşum gibi hissettim. Oraya çıkmak için çok uzun beklemiştim... Tekrar gitmek istiyorum, çabucak" demiştir. Texas'taki doğup büyüdüğü Grapevine şehri, onu "havacılık ve uzay keşfinde engelleri kıran ve nesilleri ilham veren olağanüstü kariyeriyle" anıyor. Funk'ın mirasında beş havacılık okulunda başhekim olarak görev yapması, binlerce öğrenciye eğitim vermesi ve 2020'de "Higher, Faster, Longer: My" başlıklı anılarını yayınlatması yer almaktadır.

Ne anlama geliyor?

Wally Funk'ın ölümü, 20. yüzyılın ortasında uzay programlarına katılma konusunda cinsiyete dayalı ayrımcılığın tarihi önemini vurgulayan bir anı niteliğindedir. Mercury 13 programı, eşit vasıflandırılmış insanların kariyer seçimlerinde ne kadar büyük engellerin yaratılabileceğini göstermiştir. Funk gibi deneyimli ve nitelikli pilotların, sadece cinsiyetleri nedeniyle dönemin resmi uzay programlarına katılmasının engellenmiş olması, kurumsal önyargının somut bir örneğidir.

Funk'ın 82 yaşında uzaya çıkması ise, bireylerin hayatının hiç noktasında hayallerini terk etmeyebileceğini ve teknoloji ilerledikçe daha önce imkânsız görünen hedeflere ulaşılabileceğini göstermiştir. Özel uzay şirketlerinin insan taşıyan uçuşlar yaptığı çağda, yaş ve cinsiyete bakılmaksızın daha geniş bir kitleye uzay deneyimi sunma olanağı ortaya çıkmıştır. Bu, uzay keşfinin sadece profesyonel astronotlarla sınırlı olmaktan çıkıp, daha kapsayıcı bir hale gelmesine işaret etmektedir. Funk'ın hikayesi, ısrarlı çabanın ve teknolojik gelişmelerin birleştiğinde, uzun yıllar geciktirilen rüyaların nasıl gerçekleşebileceğini simgelemektedir.